በቅጥር እና በሰራተኛ አቅርቦት ተግባራት ላይ ቀጥተኛ ተጽእኖ ያለው የራስ-ደንብ አሰራር
የግል ሕግ የሥነ-ምግባር ደንብ እንደ ሕግ፣ የጋራ የሥራ ስምምነት (cao) እና መጪው የፈቃድ አሰጣጥ ሥርዓት ማስፋፊያ
1. መግቢያ
የስራ ስደተኞችን ማስተላለፍ/ማስተዋወቅ (international medewerkers በዘርፉ አጠራር) ለዓመታት ጀምሮ በህግ አውጪዎች፣ በተቆጣጣሪ አካላት እና በህዝብ አስተያየት ጭምር ከፍተኛ ትኩረት ስር ነው። የABU-Fair Employment Code Arbeidsmigranten፣ ከ1 ጃንዋሪ 2023 ጀምሮ ተግባራዊ የሆነው፣ በAlgemene Bond Uitzendondernemingen (ABU) የተሰጠ ምላሽ ነው። ይህ ኮድ በግልፅ የሚመሠርተው በነባር ህግ እና ደንቦች እንዲሁም በUitzendkrachten ላይ የሚፈፀም የጋራ ስምምነት (cao) ላይ ሲሆን፣ ለዚህ አደጋ ተጋላጭ የሆነ ቡድን ሰራተኞች በተለይ የተደረጉ የራሱን ተጨማሪ የግዴታ መደብ (obligations) ይጨምራል።
ለውጭ ሠራተኞችን ለሚያስተናግድ ወይም ለሚያቀጥል ንግድ ተቋም ዋና የአብላጫ ድርሻ ባለቤት ሥራ አስፈፃሚ (directeur-grootaandeelhouder) የኮዱ ትርጉም አማራጭ/ፈቃደኝነት ያለው የጥራት ማረጋገጫ ብቻ አይደለም። ይህ የግዴታ የአባልነት መስፈርት ነው፣ እናም በቀጥታ የኩባንያውን ቀጣይነት፣ የኃላፊነት አቋም እና የገበያ ስም ይነካል። በተጨማሪም ኮዱ እየተጠናከረ ወደሚሄድ ሰፊ የቁጥጥር ማዕቀፍ ውስጥ ይገባል—ለምሳሌ Wet aanpak schijnconstructies እና እየመጣ ያለው Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten። ይህ ጽሑፍ የኮዱን የሕግ ትርጉም ይገልጻል እና በተግባር በሰንሰለቱ ውስጥ በማስተናገድ ወይም በሌላ ሰው በማቅረብ ጎን የሚሰሩ ሰዎች/ተቋማት ላይ ምን ማለት እንደሆነ ያብራራል።
2. የሕግ ማዕቀፍ ሁኔታ፡ በቅጣት የታጀበ የራስ-ደንብ አወጣጥ
ይህ ደንብ ሕግ አይደለም፣ ነገር ግን በግል የራስ-ደንብ ራስ-ቁጥጥር ነው። ይህ ደንብ ማንኛውንም ግዴታ አልሰጠም ማለት አይደለም። ደንቡ እንደ ግዴታ የአባልነት መስፈርት የ ABU የውስጥ ደንብ (Huishoudelijk Reglement) አካል ይሆናል። ዓለም አቀፍ ሠራተኞችን የሚያገናኝ አባል በመፈረም ደንቡን ለማክበር እና እሱ መከበሩን ለመቆጣጠር ለሚደረግ ምርመራ ዝግጁ መሆን ቃል ይገባል። ABU ደንቡን የማይከተሉ አባላትን ከአባልነት ለማስወጣት በግልጽ መብት አለው።
በዚህም የኮድ መፈጸሚያ ማዕቀፍ ከ'ጨዋዎች ስምምነት' (gentlemen’s agreement) በላይ የሚደርስ የማስፈጸም ዘዴ ይኖረዋል። መባረር (Royement) የABU አባልነትን ማጣት ሲሆን፣ ከዚህ ጋር የተያያዙ የስም እና የንግድ ውጤቶችን ያስከትላል – አሰሪዎች እርግጠኛ በሆነ መልኩ የሚታይ እምነታማ የሥራ ሰንሰለት መኖሩን በበለጠ መጠን ይጠይቃሉ። በተጨማሪም በቁጥጥር ላይ ለመተባበር ያለው ግዴታ ኩባንያው አስተዳደሩን፣ ውሎቹን እና የመጠለያ ስምምነቶችን በሚያረጋግጥ መልኩ እንዲያቀና ይጠይቃል። ለDGA ጥያቄው ከ'ይህንን ማድረግ አለብን?' ወደ 'ይህንን ማስረዳት/ማረጋገጥ እንችላለን?' ይቀየራል።
ትኩረት የሚስበው ኮዱ በገበያው ውስጥ በተለመዱ ሁለት አሰራሮች ላይ ግልጽ አቋም እንደሚይዝ ነው። በተባለው የA1-verloning አጠቃቀም — ማለትም ክፍያ እና ማህበራዊ ዋስትና ከመነሻ ሀገር የተገኘ የA1-detacheringsverklaring ላይ መመስረት — እንዲሁም ከሚባለው የመከናወን ውል አሰራር (contracting) በABU እንደሚቃወም ይታወቃል፤ ምክንያቱም እነዚህ ከኮዱ ዓላማዎች ጋር የሚጋጩ ናቸው፦ ለሰራተኛው ዋስትና፣ ከፍተኛ የጥራት ደረጃ፣ ፍትሃዊ ውድድር እና እኩል የመጫወቻ ሜዳ መፍጠር። አባላት በዚህ ላይ ይጠየቃሉ። የገቢ ሞዴላቸውን እንደዚህ ካሉ አሰራሮች ጋር በጋራ የገነቡ ማንኛውም ሰው ኮዱን እና ሰፋ ያሉ የፊስካል እና የሰራተኛ ህግ አደጋዎችን በማገናዘብ እንደገና መመርመር ይመከራል።
3. የቅጥር እና የምልመላ ሂደት፡ የ ABU-Fair Recruitment Charter
የቅጥር ሂደቱ ዋና መሠረት የሚሆነው ተያያዥ የ ABU-Fair Recruitment Charter ሲሆን፣ ይህም በአለም አቀፉ የሰራተኞች ድርጅት (International Labour Organization) የፍትሃዊ ቅጥር አጠቃላይ መርሆዎች እና የአሠራር መመሪያዎች ላይ የተመሠረተ ሲሆን በ ABU ተሻሽሎ የተሞላ ነው። አባላት ከቅጥር ቢሮዎቻቸው ጋር በጋራ ለዚህ ቻርተር ተገዢ ለመሆን ቃል ይገባሉ። ኃላፊነቱ በግልጽ ወደ ተሰማርተው ወደሚሰሩ የቅጥር ቢሮዎች መዘርጋቱ ለተግባር ጠቃሚ ነው፤ የቅጥርን ሥራ ለሌላ በመስጠት አባሉ ከመተግበር ግዴታ ነፃ አያደርግም።
በይዘቱ፣ ቻርተሩ ለንግድ ስራው ወሳኝ ሊሆኑ የሚችሉ መርሆዎችን ይዟል። ዓለም አቀፍ ሰራተኞች ለስራ ማገናኛ የሚከፍሉት ክፍያ – recruitment fees – የተከለከለ ነው፣ እንዲሁም ከዚህ ጋር የተያያዙ ወጪዎች፣ በጋራ ስምምነት (cao) ካልተወሰነ በስተቀር። በተጨማሪም፣ መረጃው ግልጽ፣ ትክክለኛ እና ሊረጋገጥ የሚችል መሆን አለበት፤ እንዲሁም ከትውልድ ሀገር ከመውጣታቸው በፊት በራሳቸው ቋንቋ በወቅቱ መሰጠት አለበት።
ሕጋዊ እና ተግባራዊ ትኩረት የሚሻ መርህ የሠራተኛው ነፃ እንቅስቃሴ መጠበቅ ነው። ዓለም አቀፍ ሠራተኞች ውላቸውን ማቋረጥ፣ አገሩን መልቀቅ እና ያለ የአሰሪው ወይም የቅጥር ኤጀንሲው ፈቃድ መቀየር ይችላሉ። ውሎች እና የመታወቂያ ሰነዶች መወሰድ፣ መጥፋት ወይም መያዝ አይቻልም። ፓስፖርቶችን መያዝ ወይም ሲለቁ የገንዘብ ወይም የውል መሰናክሎችን ማቀናበር – አንዳንዴ ለተደረጉ የቅጥር ወጪዎች ዋስትና ነው ብለው የሚከራከሩት – በቻርተሩ ስር ከእነግዲህ በታም ሊፈቀድ አይችልም እንዲሁም በታስሮ እና በብዝበዛ ዙሪያ ያሉ የወንጀል ህግ ጽንሰ-ሀሳቦችን ይነካል።
4. ውል እና ክፍያ፡ የሥራ እና የመኖሪያ ቦታ መለያየት
በውል ደረጃ፣ ኮዱ ሁለት ተጨባጭ መስፈርቶችን ያቀምጣል። የሰራተኛ-ተልኮ (ኢንትራስፕሬዝ) ስምምነቱና ከእሱ ጋር የሚያያዙት ሰነዶች በኔዘርላንድስኛ እና በዓለም አቀፍ ሰራተኛው የሚናገረው የአገር ቋንቋ ሁለቱም መገኘት አለባቸው። እና – ከኤፕሪል 1 ቀን 2023 ጀምሮ የሚፈጸም መስፈርት – ሥራ እና መኖሪያ ቤት በአንድ ላይ ሲቀርቡ፣ ለእያንዳንዱ በተለየ ስምምነት መፈረም አለበት፡ የተለየ የሰራተኛ-ተልኮ ስምምነት እና የተለየ የመኖሪያ ቤት ስምምነት።
ይህ መለያየት ከአስተዳደራዊ መደበኛ ሂደት ያለፈ ፋይዳ አለው። የመኖሪያ ቤት አቅርቦትን ከሥራ ግንኙነት በሕግ አግባብ መለየት የሠራተኛውን ጥገኝነት የሚቀንስ ሲሆን፣ የሥራ ግንኙነት ሲቋረጥ የመኖሪያ ቤት መብት አደጋ ላይ እንዳይወድቅ ይከላከላል። ለራስ የውል ሰነዶች ዝግጅት ሲባል፣ ይህ ማለት በአንድ ላይ የተጣመሩ “ሁሉንም በአንድ የያዙ” (all-in-one) ስምምነቶች በሁለትዮሽ መዋቅር መተካት አለባቸው ማለት ነው።
በክፍያ ረገድ ኮዱ በዓለም አቀፍ ሠራተኞችና በኔዘርላንድስ የሚሰሩ የጊዜ ሠራተኞች (uitzendkrachten) ለተመሳሳይ ሥራ ተመሳሳይ ክፍያ (በእኩል ደመወዝ) እንደሚቀበሉ መርህን ይደግማል፣ ይህም ከ cao ጋር ተስማምቶ ነው። ይህ ከሕጋዊ የእኩል አያያዝ መርህ ጋር ይጣጣማል፣ እና ከላይ የተጠቀሰውን የደመወዝ ወጪዎች በሌላ መንገድ ለመቀነስ ሊያስችሉ የሚችሉ መዋቅሮችን የሚቃወም አቋምንም ይመሳሰላል።
5. መኖሪያ ቤት፡ SNF፣ የ25% ገደብ እና የሽግግር ጊዜው
መኖሪያ ቤት በስደተኛ ሠራተኞች ሥራ ዘርፍ ውስጥ በባህላዊ ሁኔታ ትልቁ የአደጋ መዝገብ ሲሆን ስለዚህም ደንቡ (code) ለዚህ ጉዳይ በስፋት ትኩረት ይሰጣል። አባላት ዓለም አቀፍ ሠራተኞችን ለራሳቸው መኖሪያ ቤት ማስተናገድ እንደሚችሉ ወይም አሠሪውን መኖሪያ ቤት እንዲያመቻችላቸው መጠየቅ እንደሚችሉ በንቃት መረጃ ሊሰጡ ይገባል። ሠራተኛው ለመጨረሻው (አሠሪውን መጠየቅ) ከመረጠ፣ ለእርሱ/ላእርሱ ሊቀርብ የሚችለው መኖሪያ ቤት በStichting Normering Flexwonen የተረጋገጠ ብቻ መሆን አለበት።
አሠሪው በሚያመቻቸው መኖሪያ ቤት ላይ ተጨማሪ መስፈርቶችን ያስቀምጣል። መኖሪያ ቤቱ በመሠረቱ እስከ ከፍተኛ ጊዜ ሦስት ዓመት የሚደርስ ነው (short- en midstay)፣ ሠራተኛው ስለ SNF ቅሬታ አቀራረብ ሥነ-ሥርዓት በንቃት ሊነገረው ይገባል፣ እና የተከፈለው ወጪ መጠን ከትክክለኛው ወጪ መብለጥ የለበትም። እዚህ ላይ ደንቡ አስገዳጅ ሕግን ይነካል፤ በWet aanpak schijnconstructies (የሐሰት ግንባታዎችን መከላከል ሕግ) መሠረት፣ ከዝቅተኛው ደመወዝ ላይ ለመኖሪያ ቤት ክፍያ ቢበዛ 25% ብቻ መቀነስ ይቻላል፣ እና ከደመወዝ ላይ መቀነስ ለማድረግም የሠራተኛው ግልጽ ጥያቄ እና የጽሁፍ ፈቃድ (schriftelijke volmacht) ያስፈልጋል። ያለ ጥያቄ ወይም ከመጠን በላይ የቤት ወጪዎችን ከደመወዝ ላይ መቀነስ ደንቡን ብቻ ሳይሆን ሕጉንም ይጥሳል።
የስራ ግንኙነቱ ማብቂያ ልዩ ትኩረት ይሻል። የጊዜያዊ ምዝገባ ውል (uitzendovereenkomst) ሲያልቅ፣ የሽግግር ጊዜ አራት ሳምንት ይቆያል፣ በዚህ ጊዜ ውስጥ የተከራይ ሰራተኛ (uitzendkracht) ባለስልጣኑ አሰሪው የተከራየውን መኖሪያ ቤት ለቆ መውጣት አለበት። የኪራይ ዋጋው በዚያ ጊዜ ውስጥ በስራ ግንኙነት (dienstverband) ውስጥ ከነበረው ዋጋ በላይ እንዳይሆን ከፍተኛው በእርግጠኝነት እኩል ይቆያል እና በየሳምንቱ ይከፈላል። ይህ ደንብ እጅግ አሳዛኝ ሁኔታዎችን ይቀንሳል—ከስራ መባረር በኋላ ወዲያውኑ መባረር—ነገር ግን በመድረሻ ሂደቱ ላይ በደንብ የታቀደ አቅጣጫ እንዲኖር ኩባንያውን ይጠይቃል፣ በተጨማሪም ይህ ጊዜ ለአዳዲስ ሰራተኞች አልጋዎች መገኘት እውነተኛ ይሆን ዘንድ በሚያሳድር ስለሆነ።
6. ቅጣቶች፣ ጉዳቶች፣ የገቢ ዋስትና እና ምዝገባ
ደንቡ በደመወዝ ወረቀት (loonstrook) አማካኝነት ምን ያህል ገንዘብ ሊቀነስ እንደሚችል ገደብ ያስቀምጣል። የቅጣት ገንዘብን ከደመወዝ ላይ መቀነስ የሚፈቀደው ሠራተኛው ለፍርድ ቤት ወይም ለአስተዳደር አካላት ለሚገባው ቅጣት ብቻ ነው፤ ሌሎች የቅጣት ዓይነቶችን መቀነስ የተከለከለ ነው። በአሠሪው ወይም በቤት አከራዩ ላይ ለሚደርስ ጉዳት ተጠያቂነት የሚኖረው ሆን ተብሎ ወይም በግዴለሽነት ሲፈጸም ብቻ ሲሆን፣ ይህም በደረሰው ትክክለኛ የጥገና ወጪ የተገደበ ነው። በተግባር ሲታይ፣ ለምሳሌ ዘግይቶ በመምጣት ወይም ሆን ተብሎ ባልሆነ ጉዳት ምክንያት የሚጣሉ የውስጥ “የቅጣት ደንቦች” በሕግ ፊት ተቀባይነት የላቸውም።
በተጨማሪም፣ ለመጀመሪያ ጊዜ ለስራ ወደ ኔዘርላንድስ የሚመጡ እና ከኔዘርላንድስ ውጭ የተቀጠሩ ሰዎች የገቢ ዋስትና ይዟል፡ በመጀመሪያዎቹ ሁለት ወራት ቢያንስ የሙሉ ጊዜ (የወጣት) ዝቅተኛ ደመወዝ መብት ይኖራቸዋል፣ የውል مدእድ እና የተሰሩ ሰዓቶች ብዛት እንዳለ ሳይገባ። ለተሳትፎ/ግብር ሞዴሉ ይህ ጉዳይ አስፈላጊ ነው፣ ምክንያቱም የቅጥር አደጋ—ለምሳሌ በመጀመሪያዎቹ ሳምንታት አቅም ከማይጠበቅ በላይ ሲቀንስ—በኩባንያው ላይ ስለሚቀመጥ።
በመጨረሻም ደንቡ በትክክለኛ ምዝገባ ላይ ያተኩራል። አባላት የዓለም አቀፍ ሠራተኞችን በRegistratie Niet-Ingezetenen እና በመሠረታዊ የሰዎች ምዝገባ (Basisregistratie Personen) ውስጥ እንደ ነዋሪ መመዝገብ መካከል ያለውን ልዩነት በንቃት መረጃ ሊሰጡ ይገባል፤ ከBSN ከተሰጠ ከአራት ወራት በኋላ እንደ ነዋሪ እንዲመዘገቡ የሚቻል እድል እንዳላቸውም መንገር አለባቸው። ምንም እንኳን ሠራተኛው በሕግ ፊት ለምዝገባው ራሱ ተጠያቂ ቢሆንም፣ ደንቡ በኩባንያው ላይ ንቁ የማሳወቅ ግዴታ ይጥላል።
7. በሰፊው የቁጥጥር ማዕቀፍ ውስጥ ያለው ኮድ
የኮዱ ትርጉም የማስተናገድ (uitleensector) ዘርፍ ደንብ ማስተካከያ ወደሚሄድበት አቅጣጫ እየጨመረ ተጠናክሮ ይታያል። ስህተቶችን ለመቆጣጠር ለረጅም ጊዜ ዋነኛ አቀራረብ በፍትሐ ብሔር የሚነሳ ኃላፊነት (civielrechtelijke aansprakelijkheid)፣ በታክስ ዋስትናዎች (fiscale waarborgen) እና በግል ማረጋገጫ (private certificering) ቢሆንም፣ ሕግ አውጪው በWet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten የሠራተኛ አቅርቦት መፍቀድ ሕግ ውስጥ ያለውን የሕዝብ ሕግ ፍቃድ ስርዓት መረጠ፤ በዚህም መሠረት ፈቃድ ያላገኙ አቅራቢዎች ከዚያ በኋላ ሠራተኞችን እንደ አቅርቦት ማቅረብ አይችሉም። የገበያ መዳረሻ (markttoegang) በዚህ ሁኔታ ከፊት በሚደረግ ምርመራ ላይ ይመሰረታል።
በዚህ አንጻር የኮዱ ተገዢነት ከመህበር ግዴታ በላይ ነው። የኮዱ ይዘት መመዘኛዎች—ፍትሃዊ ቅጥር፣ የስራ እና የመኖሪያ ቦታ መለያየት፣ የተረጋገጠ መኖሪያ ቤት፣ ግልጽ እና ትክክለኛ ክፍያ—በአብዛኛው ከሕዝብ ቁጥጥር የሚያተኩርባቸው መመዘኛዎች ጋር ተመሳሳይ ናቸው። አሁን ሂደቶቻቸውን በኮዱ ደረጃ ላይ የሚያደራጁ ኩባንያዎች የመባረርን አደጋ ብቻ አይገድቡም፤ በተመሳሳይ ጊዜ የመግቢያ ስርዓቱ የሚያመጣው ከባድ ፈተናም ለመቋቋም ይዘጋጃሉ። በተቃራኒው ደግሞ እንደ A1-verloning እና contracting ያሉ ውድቅ የተደረጉ አሰራሮችን መጠበቅ ተጋላጭነትን በብዙ ጎኖች አንድ ጊዜ ይጨምራል፡ በመህበር ሕጋዊነት (verenigingsrechtelijk)፣ በፊስካል ጉዳይ፣ በሥራ ሕግ (arbeidsrechtelijk) እና—በቅርቡ—በገበያ መዳረሻ ላይ።
ይህ ለተቀጣሪው ኩባንያም አስፈላጊ ነው። ተቀጣሪው በሰንሰለቱ ውስጥ የራሱ ኃላፊነት ይኖረዋል፣ እና በሰንሰለቱ ውስጥ ችግኝ/መታወክ ሁኔታዎች ሲፈጠሩ የኃላፊነት እና የዝና አደጋ መጨመር ይኖርበታል። ቻርተሩ የሥራ ኤጀንሲዎች እና ተቀጣሪዎች የጋራ አጋር ኃላፊነቶቻቸውን መካከላቸው በግልጽ ማስተባበር እንዳለባቸው ያጎላል፤ ይህም የዓለም አቀፍ ሠራተኛ ጥበቃ ይረጋገጣል። በተቀጣሪው ጎን ላይ ለሚገኘው ለ DGA ይህ ማስረጃ የሚያሳይ ኮድ-ተኮር የሆነ አቅራቢ መምረጥ የጥንቃቄ የሰንሰለት አስተዳደር አካል መሆኑን ያመለክታል።
8. ማጠቃለያ እና ተግባራዊ ትርጉም
የABU-Fair Employment Code Arbeidsmigranten በህጋዊ መልኩ ራስን በራስ የሚመራ አስተዳደር (selfregulering) ነው፣ ነገር ግን በተግባር በቅጥር፣ በውል ሰነዶች፣ በክፍያ፣ በመኖሪያ ቤት እና በአስተዳደር ደረጃ ላይ የውል አቀራረብ እና የሰራተኛ ማቅረብ ኩባንያዎችን የንግድ አካሄድ የሚነኩ አስገዳጅ ዳር ሁኔታዎች ስብስብ ነው። የግዴታ አባልነት መስፈርት፣ የመባረር (royement) እድል መኖር እና ቁጥጥርን ለማካሄድ እንዲተባበሩ የሚጣል ግዴታ ያለ ስለሆነ፣ ተገዢነት እንዳለ በማስረጃ መረጋገጥ አለበት — መኖሩ ብቻ በቂ አይደለም።
ለሥራ አስኪያጁ (DGA) ይህ ወደ ጥቂት ተግባራዊ ነጥቦች ይወርዳል፡ ባለ ሁለት ቋንቋ ኮንትራቶችን እና የተለየ የሥራ እና የመኖሪያ ቤት ስምምነት ያዘጋጁ፤ በSNF የተረጋገጠ መኖሪያ ቤት ብቻ ይጠቀሙ እና በሕጋዊ የቅናሽ ገደቦች ውስጥ ይቆዩ፤ የውስጥ የቅጣት እና የማስተካከያ ደንቦችን ያስተካክሉ (ማስተካከያ ማድረግ/መሰረዝ)፤ የገቢ ዋስትናን እና የማሳወቅ እና የምዝገባ ግዴታዎችን በምልመላ ሂደቱ ውስጥ ያካትቱ፤ እና የተሳተፉ የምልመላ ቢሮዎችን በውል ከFair Recruitment Charter ጋር ያስሩ። ከዚህ በላይ ውድቅ የተደረጉ አሠራሮችን በጥልቀት የሚመረምር እና የራሱን ሂደቶች ለሚመጣው የመግቢያ ሥርዓት ቀድሞ የሚያዘጋጅ አሠሪ፣ የቅጣት አደጋን ብቻ አይቀንስም፤ እንዲሁም አስተማማኝነት እየጨመረ የመግቢያ ዋጋ በሆነበት ገበያ ውስጥ ያለውን ቦታ ያጠናክራል።
ይህ ጽሑፍ በ1 ጃንዋሪ 2023 ጀምሮ በተግባር ላይ የዋለው ABU-Fair Employment Code Arbeidsmigranten እና ABU-Fair Recruitment Charter ላይ የተመሰረተ ነው። የዘርፍ ደንቦች በየጊዜው ይታደሳሉ፤ ለመተግበር ሲፈልጉ ሁልጊዜ የአሁኑ ትርጉሙን ያረጋግጡ። ይህ ጽሑፍ አጠቃላይ ባህሪ ያለው ነው እና ስለተወሰነ ሁኔታ የህግ ምክር አይደለም።
