Update 5 augustus 2026: voor nieuwe aanvragen geldt sindsdien een extra voorwaarde over militaire verplichtingen. Lees verder: tijdelijke bescherming en militaire verplichtingen.
Sinds 12 juni 2026 gelden in de hele Europese Unie nieuwe regels voor asiel en migratie. Samen heten die regels het EU-pact voor asiel en migratie. Ook Nederland werkt nu volgens dit pact. Denk je erover om naar Nederland te komen om asiel aan te vragen, of ben je net aangekomen? Dan is het belangrijk om te weten wat er is veranderd. In dit artikel leggen we het zo eenvoudig mogelijk uit.
Let op: Dit is algemene informatie, geen persoonlijk juridisch advies. Iedere situatie is anders. Laat je daarom altijd persoonlijk adviseren door een advocaat voordat je belangrijke beslissingen neemt. Je hebt ook recht op informatie en op een tolk in een taal die je begrijpt.
Wat is het EU-pact?
Het pact is een pakket nieuwe Europese wetten. De meeste daarvan werken meteen in alle EU-landen, zonder dat een land eerst eigen wetgeving hoeft te maken. Het doel van het pact is: snellere procedures, strengere controle aan de grenzen, en het verdelen van de verantwoordelijkheid tussen de EU-landen.
De nieuwe asielprocedure geldt voor aanvragen die je vanaf 12 juni 2026 indient. Aanvragen van vóór die datum vallen meestal nog onder de oude regels.
Stap 1: De screening aan de grens
Als je in Nederland aankomt en asiel wilt vragen, begint het met een screening. Dat is een eerste controle. De autoriteiten kijken naar je identiteit, je gezondheid, of je kwetsbaar bent (bijvoorbeeld door ziekte of omdat je alleen reist als kind), en of er een veiligheidsrisico is. Je vingerafdrukken en andere biometrische gegevens worden geregistreerd.
De screening duurt maximaal 7 dagen als je aan de buitengrens aankomt, en maximaal 3 dagen als je al in het land bent. Tijdens de screening aan de buitengrens word je gezien als “nog niet toegelaten” en kun je op een gesloten plek worden vastgehouden. Je krijgt informatie over de procedure en over je rechten.
De screening zelf is geen besluit, dus je kunt er niet apart bezwaar tegen maken. Na de screening word je doorgestuurd naar de juiste asielprocedure.
Stap 2: Je asielaanvraag in vier stappen
Een asielaanvraag verloopt via deze belangrijke momenten:
- Doen – je laat weten dat je asiel wilt vragen. Dit is vormvrij: er is geen speciaal formulier voor nodig.
- Registratie – binnen 5 dagen nadat je je wens hebt geuit. Vanaf de registratie heb je recht op rechtsbijstand.
- Indienen – binnen 21 dagen na de registratie (verlenging mogelijk). In de grensprocedure moet dat sneller: binnen 5 dagen.
Welke procedure krijg je?
Niet iedereen krijgt dezelfde procedure. Welke je krijgt, hangt af van je situatie. Dit zijn de belangrijkste:
De grensprocedure (maximaal 12 weken)
Dit is een snelle procedure aan de grens, inclusief de uitspraak van de rechter. Tijdens deze procedure kun je worden vastgehouden (grensdetentie). Vanaf 12 juni 2026 kan de grensprocedure op alle plekken in Nederland worden toegepast.
De grensprocedure is verplicht voor onder andere:
- mensen uit landen waar gemiddeld minder dan 20% van de aanvragen wordt toegekend;
- mensen die de autoriteiten misleiden met valse documenten;
- mensen die een gevaar voor de openbare orde vormen.
Voor alleenstaande minderjarigen en mensen met bijzondere behoeften gelden uitzonderingen.
De versnelde procedure (3 maanden)
Deze geldt bijvoorbeeld voor mensen uit een “veilig land van herkomst”, bij duidelijk ongegronde aanvragen, of bij tegenstrijdige verklaringen. In deze gevallen kan je aanvraag worden afgewezen als “kennelijk ongegrond”.
De normale procedure (6 maanden)
Voor alle andere aanvragen. Deze kan in bepaalde gevallen worden verlengd.
De Dublin-procedure
Hierbij wordt eerst bekeken welk EU-land verantwoordelijk is voor je aanvraag (zie verderop).
Belangrijk: de lijst met “veilige landen van herkomst”
De EU heeft nu een gemeenschappelijke lijst met landen die als veilig worden gezien. Sinds 12 juni 2026 staan op die lijst: Bangladesh, Colombia, Egypte, India, Kosovo, Marokko en Tunesië. Ook landen die kandidaat zijn om lid te worden van de EU worden in principe als veilig gezien, behalve als daar bijvoorbeeld een gewapend conflict is, of als meer dan 20% van de aanvragers uit dat land toch bescherming krijgt.
Kom je uit een land dat op deze lijst staat? Dan komt je aanvraag meestal in de versnelde of grensprocedure en kan die worden afgewezen als “kennelijk ongegrond”. Je mag wél proberen te bewijzen dat het voor jou persoonlijk niet veilig is. Houd er rekening mee dat dat lastig is: jij moet het bewijzen, en in een snelle procedure heb je daar weinig tijd voor en beperkte toegang tot een advocaat.
De “20%-regel”
Als gemiddeld minder dan 20% van de aanvragers uit jouw land bescherming krijgt (volgens de cijfers van Eurostat), kan je aanvraag in de snelle procedure terechtkomen. Deze regel geldt vanaf 27 februari 2026. Ook hier mag je tegenbewijs leveren, bijvoorbeeld als jouw situatie afwijkt van het gemiddelde.
Veilig derde land
Ben je via een ander land gereisd dat als “veilig derde land” wordt gezien, of bestaat er een afspraak met zo’n land, dan kan je aanvraag “niet-ontvankelijk” worden verklaard. Dat betekent dat Nederland je aanvraag inhoudelijk niet behandelt.
Opvang: wat krijg je tijdens de procedure?
Tijdens je procedure heb je recht op basisvoorzieningen: onderdak, voedsel, persoonlijke verzorging en een dagvergoeding (daar moet ook een geldbedrag bij zitten). Verder:
- Kinderen onder de 18 hebben binnen 2 maanden recht op onderwijs.
- Toegang tot de arbeidsmarkt kan na 6 maanden (Nederland wil dit verkorten naar 3 maanden).
- Toegang tot taal- en beroepsopleidingen.
Let op: de opvang kan worden beperkt of ingetrokken als je je niet aan de regels houdt, bijvoorbeeld als je onderduikt, het toegewezen gebied verlaat, niet meewerkt, of geld verborgen houdt. Nieuw is dat je kunt worden toegewezen aan een bepaald geografisch gebied. Tegen die beslissingen kun je in beroep bij de rechter.
Welk land behandelt je aanvraag? (Dublin / AMBV)
In principe is het eerste EU-land waar je wordt geregistreerd verantwoordelijk voor je aanvraag. Heb je al in een ander EU-land asiel gevraagd, dan kan Nederland je daarheen overdragen. Een overdracht mag niet als je in dat land een echt risico loopt op onmenselijke of vernederende behandeling.
Er gelden bepaalde termijnen, en de mogelijkheden om die termijnen te verlengen zijn onder de nieuwe regels ruimer geworden. Het is dus belangrijk om hier vroeg juridische hulp bij te zoeken.
Vastzitten aan de grens (grensdetentie)
Detentie aan de grens mag, maar het mag geen automatisme zijn. Er moet altijd een individuele beoordeling plaatsvinden en gekeken worden of een lichter middel mogelijk is. Detentie moet zo kort mogelijk duren: in de regel niet langer dan 6 maanden, met in complexe gevallen een verlenging van nog eens 6 maanden.
Voor kinderen en gezinnen geldt dat zij in principe alleen in uitzonderlijke situaties en in het belang van het kind mogen worden vastgehouden. Dit is een onderwerp waarover op dit moment veel juridische discussie is.
Juridische hulp
Sinds 12 juni 2026 is de hulp anders georganiseerd. In de aanvraagfase geeft de IND (de Nederlandse immigratiedienst) “juridische counseling”, en een asieladvocaat helpt je bij het voorbereiden en nabespreken van je gehoor en bij correcties. In de beroepsfase sta je er met een advocaat. Vanaf de registratie heb je recht op rechtsbijstand. Maak hier gebruik van: een goede voorbereiding van je gehoor is heel belangrijk.
Beroep tegen een afwijzing
Krijg je een negatief besluit, dan kun je in beroep bij de rechter. De termijnen zijn kort, vooral in de versnelde en grensprocedure (in Nederland vaak maar 1 week). In veel gevallen mag je het beroep in Nederland afwachten, maar bij de versnelde procedure, de grensprocedure en bij niet-ontvankelijke aanvragen is dat niet automatisch zo. Dan moet je apart een “voorlopige voorziening” vragen, meestal binnen 5 dagen. Wacht hier niet mee.
Gezinshereniging is moeilijker geworden
Nederland kent nu een tweestatusstelsel. Voor mensen met “subsidiaire bescherming” (een vorm van bescherming voor wie geen vluchtelingenstatus krijgt maar wel gevaar loopt) zijn de voorwaarden voor gezinshereniging strenger geworden:
- een wachttijd van 2 jaar nadat de vergunning is verleend;
- een inkomenseis (je moet zelfstandig en duurzaam genoeg verdienen);
- een huisvestingseis.
Tot slot
Het asielsysteem in Nederland en de EU is sinds 12 juni 2026 op veel punten sneller en aan de grens strenger geworden. Vooral de snelle procedures, de lijst met veilige landen en de mogelijkheid van detentie aan de grens kunnen grote gevolgen hebben voor je situatie.
Het allerbelangrijkste advies: zorg dat je goed geïnformeerd bent en schakel zo vroeg mogelijk een advocaat in. De termijnen zijn kort en een goede voorbereiding maakt een groot verschil.
Heb je vragen over jouw situatie? Hodak helpt je graag verder. Neem gerust contact met ons op.
Dit artikel is bedoeld als algemene voorlichting en is gebaseerd op de regels zoals die golden in juni 2026. Wetten en lijsten kunnen veranderen. Aan dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend. Voor advies over jouw persoonlijke situatie: neem contact op met een advocaat.
