Wstęp
Czy kraj może odrzucić Pani/Pana wniosek o ochronę tymczasową, ponieważ wcześniej złożył(a) Pan/Pani wniosek w innym państwie europejskim? Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej udzielił na to ważnej odpowiedzi 27 lutnia 2025 r. w sprawie obywatelki Ukrainy, która najpierw złożyła wniosek w Niemczech, a następnie w Czechach. W tym artykule wyjaśniamy, co Trybunał powiedział dokładnie i co to oznacza dla osób z Ukrainy, które ubiegają się o ochronę w różnych państwach.
Na czym polegał problem?
Obywatelka Ukrainy złożyła 19 lipca 2022 r. wniosek o ochronę tymczasową w Niemczech. Następnie, 20 września 2022 r., złożyła wniosek o ochronę tymczasową również w Czechach. Czeskie władze nie chciały rozpatrywać jej wniosku, ponieważ ubiegała się już o ochronę w Niemczech.
Sędzia w Czechach zwrócił się zatem do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem, czy kraj może odmówić rozpatrzenia wniosku tylko dlatego, że dana osoba złożyła już wcześniej wniosek w innym kraju (nawet jeśli wniosek ten nie został jeszcze zatwierdzony).
Co orzekł Europejski Trybunał Sprawiedliwości?
Sąd wyjaśnił dwie ważne kwestie:
- Kraj nie może po prostu odrzucić wniosku, jeśli złożył(a) Pan/Pani wniosek w innym kraju, ale nie otrzymał(a) jeszcze decyzji.
Oznacza to, że jeśli nie otrzymał(a) Pan/Pani jeszcze zezwolenia na pobyt w tym innym kraju, nowy kraj musi po prostu rozpatrzyć Pani/Pana wniosek. - Jeśli Twój wniosek zostanie odrzucony, musisz mieć możliwość złożenia odwołania od tej decyzji.
Oznacza to, że musisz mieć prawo zwrócić się do sądu, jeśli nie zgadzasz się z decyzją.
Czego Trybunał NIE orzekł?
Trybunał nie wydał orzeczenia w sytuacji, w której w innym kraju uzyskano już ochronę czasową (czyli posiadają Państwo już dokument pobytowy). To odrębny przypadek. W teorii państwo może wówczas stwierdzić: „Posiadają Państwo już ochronę, więc nie rozpatrujemy Państwa wniosku”. W tej kwestii Trybunał nie zajął jeszcze stanowiska.
Co to oznacza dla Holandii?
W Holandii obowiązuje zasada:
- Jeśli posiadają Państwo już zezwolenie na pobyt w ramach ochrony czasowej w innym kraju UE, Holandia może odmówić rozpatrzenia Państwa wniosku.
- Jednakże: państwa UE uzgodniły, że w obliczu tego kryzysu na Ukrainie nie będą stosować zasady odsyłania osób do pierwszego kraju, w którym ubiegały się one o ochronę.
- W praktyce Niderlandy mówią: „Zapewnimy Państwu tutaj ochronę czasową”. Wówczas pierwszy kraj (na przykład Polska lub Niemcy) musi przerwać wcześniej przyznaną ochronę.
Co to oznacza dla Państwa?
- Złożyli Państwo wniosek w innym państwie UE, ale nie otrzymali Państwo jeszcze dokumentów? W takim przypadku Holandia nie może tak po prostu odrzucić Państwa wniosku.
- Czy uzyskali już Państwo ochronę czasową w innym kraju? Wówczas Holandia może odrzucić Państwa wniosek, jednak obecnie zazwyczaj tego nie robi.
- Jeśli wniosek zostanie odrzucony, zawsze przysługuje Państwu prawo do wniesienia sprawy do sądu.
Na koniec
To orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jest dobrą wiadomością dla osób, które z różnych powodów składają w kilku krajach wnioski o ochronę czasową. Państwa nie mogą automatycznie odrzucać takich wniosków. Zapewnia to Państwu, jako osobom ubiegającym się o azyl lub osobom przesiedlonym z Ukrainy, większą ochronę i jasność sytuacji.
Źródło:
https://www.clingendael.org/sites/default/files/2024-10/DG-OEK_3.0.pdf
