ხელოვნური ინტელექტის (AI) აღზევება 50-იან წლებში დაიწყო, თუმცა მას გლობალური აღიარება მხოლოდ 2023 წლის გარშემო მოეპოვა. მას შემდეგ ხელოვნურ ინტელექტთან დაკავშირებული თემა აქტიურად განიხილება, განსაკუთრებით ChatGPT-ის გაშვების შემდეგ. პლატფორმა სწრაფად გახდა პოპულარული მისი შესაძლებლობების გამო და გახდა ხსნის გზაც და დროული დახმარებაც სხვადასხვა სექტორის ადამიანებისთვის. AI-ის შესაძლებლობებთან ერთად, უმთავრესია AI-ის მიერ გაცემული პასუხების ხარისხი, რადგან დადგინდა, რომ პასუხები ზოგჯერ არის მცდარი, შეცდომაში შემყვანი და არაზუსტი.
იურიდიული ხელოვნური ინტელექტის შესაძლებლობები და დაპირებები
ბევრი კერძო პირი, რომელიც იურიდიულ რჩევას ეძებს, და თავად ადვოკატებიც კი მიმართავენ ხელოვნურ ინტელექტს (AI), რადგან ის ეფექტურობას, სიზუსტესა და განმარტებას უზრუნველყოფს სხვადასხვა დავალებისა და კითხვების დროს. ზოგიერთ ქვეყანაში, სადაც იურიდიული მომსახურება ნაკლებად ხელმისაწვდომია, მაგალითად, აშშ-ში, American Bar Association-ის მიერ ჩატარებულმა კვლევამ 2024 წელს აჩვენა, რომ AI-ის დანერგვა/გამოყენება იურიდიულ პრაქტიკაში თითქმის გასამმაგდა: 2023 წელს 11%-დან 2024 წელს 30%-მდე. გარდა ამისა, იურიდიულ AI-ს შეუძლია „ადამიანური შეცდომების“ თავიდან აცილება და თითოეულ დეტალზე დიდი ყურადღების გამახვილება, სადაც ადამიანის მზერა და ყურადღება შეიძლება ვერ იყოს საკმარისი. პროდუქტიულობის თვალსაზრისით, AI-ინსტრუმენტები ადვოკატებს ეხმარება კვირაში რამდენიმე საათის დაზოგვაში განმეორებადი დავალებების შესრულებისას და საშუალებას აძლევს კერძო პირებს, გამოიყენონ იურიდიული AI მცირე კითხვებისთვის, ნაცვლად იმისა, რომ ადვოკატს დაუკავშირდნენ. ეს ადამიანს აძლევს შესაძლებლობას, მყისიერად და მხოლოდ რამდენიმე დაწკაპუნებით მიიღოს პასუხი საკუთარ კითხვაზე, ვიდრე ადვოკატს დაუკავშირდეს და შეხვედრა დანიშნოს. გარდა ამისა, AI-ს შეუძლია მრავალი მონაცემთა ბაზის ანალიზი, რაც საშუალებას იძლევა ჩატარდეს სიღრმისეული კვლევა და პრობლემის შესახებ მკაფიო წარმოდგენა. ეს უპირატესობები AI-ს შეიძლება იდეალურ შემცვლელად წარმოაჩენდეს, თუმცა ის ფაქტი, რომ AI შეუძლია განახორციელოს სტრუქტურირებული, დაბალი რისკის მქონე დავალებები, არ ნიშნავს, რომ მას შეუძლია ჩაანაცვლოს ადამიანური ადვოკატის ნიუანსური გადაწყვეტილების მიღება და ეთიკური შეფასება. სწორედ ეს ორი ასპექტი აჩვენებს, რატომ არის AI, მიუხედავად პერსპექტიული უპირატესობებისა, არსებითად არასრულყოფილი იურიდიული პროფესიონალი.
AI-ის შეზღუდვები იურიდიულ გააზრებაში
მიუხედავად იმისა, რომ იურიდიული დავალებების შესრულებისას AI-ს მრავალი უპირატესობა აქვს, მისი შეზღუდვები შესაძლოა კიდევ უფრო დიდი იყოს და უკავშირდებოდეს იურიდიული მსჯელობის, ინტერპრეტაციის, კონტექსტური გააზრებისა და მცდარი, შეცდომაში შემყვანი ინფორმაციის პრობლემებს. ნაცვლად იმისა, რომ პასუხები გასცეს რეალურ იურიდიულ ცოდნასა და გააზრებაზე დაყრდნობით, AI-სისტემები, განსაკუთრებით დიდი ენობრივი მოდელები, როგორიცაა ChatGPT, პასუხებს აგენერირებენ სატრენინგო მონაცემებში არსებული შაბლონების საფუძველზე და ხშირად აქვთ შეზღუდული წვდომა ონლაინ რესურსებზე. ამ შეზღუდვამ გამოიწვია შემთხვევები, როდესაც AI-ინსტრუმენტებმა გამოიგონეს იურიდიული ფაქტები, საქმეები და ციტატები, ან არასწორად განმარტეს კანონები, რამაც რეალურ პირებზე მოახდინა გავლენა.
AI-ის მიერ გენერირებული მცდარი ან გამოგონილი ინფორმაციის პრობლემა ცნობილია და დოკუმენტირებულია სხვადასხვა იურიდიულ კონტექსტში. მაგალითად, ერთ-ერთი პირველი შემთხვევა, როდესაც ადვოკატებმა სასამართლოში მცდარი ინფორმაცია გამოიყენეს, მსოფლიო მედიის ყურადღების ცენტრში მოექცა. გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ბრიტანეთის სასამართლო განიხილავდა საქმეს, სადაც მოსარჩელემ წარადგინა არარსებული სასამართლო გადაწყვეტილებები, რომლებიც მოგვიანებით AI-გენერირებულ ინსტრუმენტებს მიეწერა. ანალოგიურად, საფრანგეთში AI-ზე დაფუძნებულმა იურიდიულმა ინსტრუმენტმა არასწორად წარმოადგინა GDPR-ის რეგულაციები, გამოიგონა რა შესწორებები, რომლებიც არასდროს ყოფილა მიღებული, რამაც შესაძლოა იურიდიული პროცედურები შეცდომაში შეიყვანა, რომ არა დროული აღმოჩენა.
ეს შემთხვევები მხოლოდ მრავალი მაგალითიდან რამდენიმეა, მაგრამ ისინი აჩვენებს, რომ ადამიანური ზედამხედველობა გადამწყვეტია სამართლებრივ პროცესებში. სამართალი დინამიკურია და არსებობს მრავალი მცირე ასპექტი, რომელთა გათვალისწინებაც აუცილებელია — რისი შესაძლებლობაც AI-ს არ აქვს. დადასტურდა, რომ AI-ს არ შეუძლია იურიდიული პრეცედენტების კონტექსტურად გამოყენება ან ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინება, რაც გადამწყვეტი უნარებია სამართლის პრაქტიკაში. გარდა ამისა, სტენფორდის Institute for Human-Centered AI-ის მიერ ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ GPT-4-ის მსგავს AI მოდელებზე იურიდიულ კითხვებზე „ჰალუცინაციების“ მაჩვენებელი გაიზარდა 88%-მდე, რაც მიუთითებს მნიშვნელოვანი რისკის არსებობაზე რთული იურიდიული დავალებებისას AI-ზე დაყრდნობისას.
დასკვნა
ეს ნიშნავს, რომ რეალური გააზრების, იურიდიული პასუხისმგებლობის, კანონის დინამიკურად ინტერპრეტაციისა და მორალური და საზოგადოებრივი შედეგების აწონ-დაწონვის უნარის გარეშე, AI-ინსტრუმენტები ვერ უმკლავდებიან სამართლის კომპლექსურ, ინტერპრეტაციულ და ზოგჯერ სუბიექტურ ბუნებას. ამიტომ, AI შეიძლება გამოყენებულ იქნას ადვოკატების დასახმარებლად მათი არსებული იურიდიული ცოდნის საფუძველზე, მათივე ზედამხედველობის ქვეშ, ან კერძო პირების მიერ, რომლებიც ეძებენ რაიმე სახის იურიდიულ დახმარებას; თუმცა ამ დახმარებას არ უნდა დაეყრდნოთ და იურიდიული საკითხების მქონე პირებისთვის უმჯობესია დაუკავშირდნენ ადვოკატს.
