ნიდერლანდების მთავრობა დგამს მნიშვნელოვან ნაბიჯს მუშახელის უკეთესი დაცვისა და დასაქმების სერვისების სექტორში უფრო სამართლიანი კონკურენციისკენ. 2025 წლის 23 იანვარს სოციალური დაცვისა და დასაქმების მინისტრმა, Y.J. van Hijum-მა, პარლამენტის ქვედა პალატას აცნობა Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) პროგრესის შესახებ. ეს კანონი მიზნად ისახავს არაკეთილსინდისიერი დროებითი დასაქმების სააგენტოების წინააღმდეგ ბრძოლას და კეთილსინდისიერი ბიზნესების მხარდაჭერას პერსონალის გამცემებისთვის დაშვების სისტემის შემოღებით.
რატომ არის საჭირო ეს კანონი?
ნიდერლანდებში უკვე წლებია, დასაქმებისა და პერსონალის გაქირავების სექტორში სტრუქტურული პრობლემები არსებობს. ხელფასების არასათანადო ოდენობით გადახდა, ცუდი საცხოვრებელი პირობები და გადასახადებისგან თავის არიდება აღარ არის ცალკეული შემთხვევები, არამედ მყარად დამკვიდრებული პრაქტიკაა, რომელიც უპირველეს ყოვლისა, შრომით მიგრანტებსა და სხვა მოწყვლად ჯგუფებს აზარალებს. ამავდროულად, კეთილსინდისიერი დამქირავებლები და დამკვეთები ზეწოლის ქვეშ არიან, რადგან მათ არ შეუძლიათ კონკურენცია გაუწიონ არაკეთილსინდისიერი კონკურენტების დაბალ ფასებსა და უკანონო პრაქტიკას. მინისტრის თქმით, ადგილი აქვს „რბოლას ქვედა ზღვრისკენ“, რომლის დროსაც ის კომპანიები, რომლებიც წესებს იცავენ, კონკურენციის შედეგად გამოდევნებიან ბაზრიდან.
რას გულისხმობს Wtta?
კანონპროექტის არსი პერსონალის გამქირავებლებისთვის ნებართვების სისტემის შემოღებაა. პერსონალის გაქირავების უფლება მხოლოდ ოფიციალური ნებართვის მქონე კომპანიებს ექნებათ. სისტემის ძირითადი ელემენტებია:
- დროებითი დასაქმების სააგენტოებისა და პერსონალის სხვა დამქირავებლებისთვის (პერსონალის დროებით მიწოდებისთვის) სავალდებულო ლიცენზია.
- პერიოდული ინსპექტირება კერძო ინსტიტუტების მიერ.
- გაძლიერებული საჯარო კონტროლი და იმ დამკვეთებზე სანქციების დაწესების შესაძლებლობა, რომლებიც თანამშრომლობენ არალიცენზირებულ სააგენტოებთან.
- ცენტრალური აღმასრულებელი ორგანო, Toelatende Instantie (TI), რომელიც სოციალური საკითხებისა და დასაქმების სამინისტროს (SZW) ფარგლებში ექცევა.
Toelatende Instantie (TI): სისტემის ბირთვი
TI მინისტრის სახელით მიიღებს გადაწყვეტილებებს მიმწოდებლების/დროებითი დასაქმების მიზნით სამუშაო ძალის გამცემების (uitleners) ნებართვის გაცემის, შეჩერებისა და გაუქმების შესახებ. ამასთან, იგი თანამშრომლობს, მათ შორის, შრომის ინსპექციასთან და საგადასახადო სამსახურთან. TI თავიდანვე უნდა იყოს მყარი, დამოუკიდებელი და სტრატეგიულად მოქმედი ორგანიზაცია. მისი შექმნა 2023 წლიდან მზადდება კვარტიერმეიკერის (quartersmakers) გუნდის მიერ, ხოლო საბოლოო მოწყობა უკვე დაწყებულია.
დანერგვა და დაგეგმვა
მიუხედავად იმისა, რომ ძალაში შესვლის ზუსტი თარიღი ჯერ დადგენილი არ არის, ცხადია, რომ მინისტრი ცდილობს პროცესის დაჩქარებას. ამავდროულად, აუცილებელია სიფრთხილე დავალების სირთულისა და წინა სამთავრობო პროექტებიდან მიღებული გაკვეთილების გათვალისწინებით. კერძოდ, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა „checks and balances“-ს და ახალი გამქირავებლებისაც და უკვე არსებული გამქირავებლების მიმართ თანაბარზომიერ მოპყრობას.
ხარჯები გამქირავებლებისთვის: მართვადი და პროპორციული
შეშფოთების ერთ-ერთი მთავარი საგანია ის ხარჯები, რომლებიც გამქირავებლებმა ნებართვის მისაღებად უნდა გაიღონ. მინისტრი ხაზს უსვამს, რომ სისტემა ისე იქნება მოწყობილი, რომ:
- ხარჯები არ უნდა აღემატებოდეს ფაქტობრივ შესრულების ხარჯებს.
- მოხდეს დიფერენცირება კომპანიის ზომის მიხედვით, რათა მცირე გამქირავებლებმა ნაკლები გადაიხადონ, ვიდრე მსხვილმა.
- სოციალური პარტნიორები მონაწილეობენ კომპენსაციებისა და სტანდარტების განსაზღვრაში.
- ინსპექტირების ხარჯების მაქსიმალური ზღვარის დაწესება შესაძლებელია საჭიროების შემთხვევაში.
პარლამენტისადმი გაგზავნილი წერილის დანართში წარმოდგენილია სცენარები, რომლებიც იძლევა წარმოდგენას, თუ როგორი შეიძლება იყოს ლეგესის (ნებართვის მოსაკრებლების) სავარაუდო ოდენობა.
კანონის მოლოდინში: ზედამხედველობა რჩება
მინისტრი აცხადებს, რომ Wtta-ს ძალაში შესვლამდეც გააგრძელებს დარღვევების წინააღმდეგ ბრძოლას. შრომის ინსპექცია გაფართოვდება და მჭიდრო თანამშრომლობა დამყარდება ისეთ დარგობრივ ორგანიზაციებთან, როგორიცაა SNA და SNCU, რათა უახლოეს მომავალში შეთანხმებები გაფორმდეს აღსრულებისა და მონაცემთა გაცვლის შესახებ.
დასკვნა
Wtta-ის შესაბამისად გადაიდგა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი უფრო სამართლიანი შრომის ბაზრისკენ. არა მხოლოდ უფრო მკაცრად იქნება განხილული არაკეთილსინდისიერი პრაქტიკა, არამედ კეთილსინდისიერ მეწარმეებსაც მიეცემათ სივრცე, რათა სამართლიანი გზით გამოირჩნენ. მთავრობის პოზიცია ნათელია: დასაშვების შესახებ კანონი უნდა ამოქმედდეს რაც შეიძლება სწრაფად, მაგრამ ფრთხილად. ამასთან, ცენტრალური რჩება შრომითი მიგრანტების დაცვა და აღსრულების მექანიზმების გაძლიერება.
