Hordhac
Codsiga iyo fulinta cunaqabataynta caalamiga ah ee Nederland waa qayb sharci oo adag oo firfircoon, halkaas oo ay isugu yimaadaan heerar kala duwan oo qaran iyo kuwo caalami ah. Cunaqabatayntu waxay u adeegtaa qalab lagu horumarinayo nabadda iyo amniga caalamiga ah, ilaalinta nidaamka sharciga caalamiga ah iyo la dagaallanka argagixisada. Waxaa inta badan lagu go'aamiyaa heerka Midowga Yurub iyo Qaramada Midoobay, waxayna saameyntooda ku yeeshaan nidaamka sharciga ee Nederland iyada oo loo marayo Sanctiewet 1977.
Si kastaba ha ahaatee, fulinta dhabta ah ee xeerarkan cunaqabataynta ayaa u muuqata mid aad u kala firirsan. Hay'ado badan ayaa ku lug leh kormeerka, fulinta iyo dhaqangelinta, taas oo shirkadaha iyo xirfadlayaasha sharcigu ay u keeni karto hubanti la'aan weyn. Sida falanqayntu muujinayso, nidaamka cunaqabataynta ee Nederland ma aha oo kaliya mid adag qaab-dhismeedkiisa, balse sidoo kale waa mid ku jira horumar, gaar ahaan marka la eego casriyaynta la qorsheeyay ee Sanctiewet.
Qaab-dhismeedka sharciga iyo baahida loo qabo dhaqan-gelin wax ku ool ah
Sanctiewet 1977 waxay u shaqaysaa sidii sharci qaab-dhismeed oo suurtogeliya hirgelinta tallaabooyinka cunaqabataynta caalamiga ah ee gudaha nidaamka sharciga Nederland. Ku xad-gudubka xeerarkan waxaa loo aqoonsan yahay dambi dhaqaale, taas oo keeni karta cawaaqib xumo dhanka maamulka iyo sharciga dambiyada labadaba. Haddii ay jirto ula kac, waxay xitaa noqon kartaa dambi, taas oo keeni karta ganaaxyo waaweyn ama xabsi.
Waxtarka cunaqabatayntu waxa uu ku xiran yahay u hoggaansamid joogto ah oo mideysan. Taasina waa halka ay dhibaatooyin ka soo baxaan marka la eego dhaqanka. Shirkadaha waxaa la horyaallaa jahawareer ku saabsan xeerarka khuseeya, hay'adaha awoodda leh, iyo baaxadda waajibaadyada. Isla mar ahaantaana, kormeerayaashu iyo hay'adaha qiimeynta caalamiga ah, sida Financial Action Task Force (FATF), waxay muujinayaan in kormeerka u hoggaansanaanta cunaqabataynta ee Nederland uu u baahan yahay xoojin.
Xoojinta sharciga dembiyada: doorka dhexe ee Xafiiska Xeer-ilaaliyaha Guud
Gudaha nidaamka cunaqabataynta, Xafiiska Xeer-ilaaliyaha Guud (Openbaar Ministerie/OM) wuxuu ka ciyaaraa door dhexe marka ay timaado dhaqangelinta sharciga dambiyeed. Qof kasta oo dabiici ah ama sharci ah oo ku xad-gudba xeerarka cunaqabataynta, waxaa dacwad dambiyeed lagu soo oog i karaa. OM waxay ku shaqeysaa iyadoo si dhow ula kaashanaysa la-hawlgalayaal silsilad ah oo kala duwan, oo ay ku jiraan FIOD, AIVD iyo kormeerayaasha qeybta maaliyadda.
Dhaqangelinta ay OM ku adkaysato ayaa hoosta ka xariiqaysa in xeerarka cunaqabatayntu aysan ahayn oo kaliya kuwo maamul ah ama u jeeddo u hoggaansanaan (compliance), balse ay yihiin qayb lagama maarmaan ah oo ka mid ah agabka ciqaabta ee dawladda. Sidaas awgeed, waxaa sii xoogaysta muhiimada u hoggaansanaanta, balse sidoo kale waxaa sii muuqata baahida loo qabo dejinta qaanuunno cad iyo isku-dubbaridka u dhexeeya hay'adaha.
Cunaqabataynta dhaqaale iyo xakamaynta xuduudaha: doorka Kastamka iyo CDIU
Qayb muhiim ah oo ka mid ah tallaabooyinka cunaqabataynta ayaa diiradda saaraya xaddididda qulqulka badeecadaha iyo adeegyada, gaar ahaan marka la eego badeecadaha istiraatiijiga ah iyo kuwa laba-ujeeddo leh (dual-use). Kastamku wuxuu halkan ka ciyaaraa door muhiim ah iyadoo la kormeerayo soo dejinta, dhoofinta iyo transit-ka badeecadaha.
Gudaha Kastamka, Centrale Dienst voor In- en Uitvoer (CDIU) waxay fulisaa shaqo gaar ah, gaar ahaan marka la qiimeynayo codsiyada ruqsadda iyo fasiraadda xeerarka cunaqabataynta. Intaa waxaa dheer, kooxda Team POSS waxay fulisaa baaritaanno marka ay jiraan tuhun ku saabsan ku xad-gudubyo.
Xoogga kormeeradan ayaa si weyn u kordhay tan iyo horumarradii juqraafiyeed ee dhowaan dhacay. Tani waxay muujinaysaa ma aha oo kaliya muhiimadda cunaqabataynta oo ah qalab juqraafiyeed, laakiin sidoo kale cadaadiska sii kordhaya ee saaran hay'adaha fulinta si ay u sameeyaan kormeer wax ku ool ah.
Qaybta maaliyadda oo ah waardiyaha: kormeerka ay sameeyaan AFM iyo DNB
Hay'adaha maaliyadda waxay ku jiraan boos gaar ah gudaha nidaamka cunaqabataynta. Waxay u shaqeeyaan sidii waardiyayaal nidaamka maaliyadda waxayna ku waajib ah inay ka hortagaan in dadka cunaqabatayntu saaran tahay ay helaan kheyraad maaliyadeed.
Autoriteit Financiële Markten (AFM) iyo De Nederlandsche Bank (DNB) waxay kormeeraan u hoggaansanaanta waajibaadyada dheeraadka ah ee hay’adeed iyo kuwa maamulka. Kuwaas waxaa ka mid ah baaritaanka macaamiisha, waajibaadka warbixinta, iyo waajibaadka kaydinta.
Waxaa xusid mudan in kormeerayaashani aysan si toos ah u kormeerin u hoggaansanaanta cunaqabataynta lafteeda, balse ay kormeeraan hababka loo dejiyay si loo xaqiijiyo u hoggaansanaanta. Tani waxay xoojinaysaa isbeddelka laga guurayo kormeerka maaddiga ah loona guurayo kormeerka habraaca ee gudaha kormeerka cunaqabataynta.
Qaab-dhismeedyada kormeerka waaxaha: ILT, BTI iyo Kadaster
Marka laga reebo qaybta maaliyadda, qaybaha kale ee badan waxaa lagu sameeyaa kormeer gaar ah. Kormeerka Deegaanka iyo Gaadiidka (ILT) wuxuu kormeeraa cunaqabataynta qaybta gaadiidka, oo ay ku jiraan duulista hawada, maraakiibta iyo gaadiidka waddooyinka. In kasta oo ILT ay leedahay awoodo fulin xaddidan, haddana waxay door muhiim ah ka ciyaartaa ogaanshaha iyo la shaqaynta hay'adaha baaritaanka.
Bureau Toetsing Investeringen (BTI) waxay diiradda saartaa shirkadaha ay saameyn ku leeyihiin dadka lagu soo rogay cunaqabataynta. Halkan, diiraddu waxay saaran tahay maamulka iyo xakamaynta dhaqaalaha, iyada oo aan si rasmi ah loo taaban xuquuqda lahaanshaha.
Kadaster waxay fulisaa doorka diiwaangelinta iyadoo qoraallo ka samaynaysa hantida diiwaangashan ee hoos timaada cunaqabataynta. Tani waxay gacan ka geysataa hufnaanta iyo hubinta sharciga, laakiin waxay sidoo kale dhalinaysaa su'aalo ku saabsan asturnaanta iyo ilaalinta sharciga.
Qaybaha gaarka ah: hantida dhaqanka iyo xirfadda qareennada
Xeerarka cunaqabataynta waxay sidoo kale ku fidsan yihiin qaybo aan sidaas u muuqan, sida hantida dhaqanka iyo adeegyada sharciga. Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed waxay kormeertaa cunaqabataynta loogu talagalay ilaalinta dhaxalka dhaqanka, gaar ahaan goobaha colaaduhu ka jiraan.
Xirfadda qareennada, cunaqabatayntu waxay si toos ah u taabataa xudunta shaqada. Mamnuucida adeegyada sharciga qaarkood ee loo fidiyo dhinacyada la cunaqabataystay waxay qareennada gelisaa su'aalo adag oo dhinacyada anshaxa iyo sharciga ah. Kormeerku hadda waa mid kala firirsan, balse waxaa suurtagal ah in lagu dhex-meelmariyo hay'ad cusub oo madax-bannaan oo kormeerta qareennada, Onafhändige Toezichthouder Advocatuur (OTA).
Kala qaybsanaanta iyo iskaashiga: dhibaato dhismeed
Mid ka mid ah sifooyinka ugu muhiimsan ee nidaamka cunaqabataynta ee Nederland waa kala qaybsanaanta hay'adaha. Fulinta waxaa loo qaybiyay tiro badan oo hay'ado ah, mid kasta oo leh awoodo, mas'uuliyado iyo qaab-dhismeed kormeer u gaar ah.
Kala qaybsanaantan waxay keentaa dhibaatooyin wax ku ool ah oo u dhexeeya shirkadaha iyo kormeerayaasha. Shirkaduhu had iyo jeer ma oga hay'adda ay tahay inay la xiriiraan, halka hay'aduhuna ay la kulmaan caqabado dhanka isku-dubbaridka iyo is-weydaarsiga macluumaadka.
Sidaa darteed, muhiimadda iskaashiga ayaa si ballaaran loo aqoonsan yahay. Hindisayaasha sida Financieel Expertise Centrum (FEC) iyo iskaashiga u dhexeeya waaxyaha ayaa muujinaya isku dayo lagu doonayo in lagu xalliyo kala qaybsanaantan, laakiin weli ma bixiyaan xal dhammaystiran oo isku dhafan.
Casriyeynta nidaamka cunaqabataynta
Casriyeynta lagu dhawaaqay ee Sanctiewet waxay bixisaa fursad muhiim ah oo lagu dib-u-eegayo nidaamka hadda jira. Waxaa la filayaa in tirada hay'adaha iyo waardiyayaasha ay kordhaan, iyo sidoo kale xoojinta kormeerka.
Waxaa muhiim ah in sharci-dejiyuhu uusan diiradda saarin oo kaliya ballaarinta awoodaha, laakiin sidoo kale xoojinta isku-xirnaanta, caddaynta iyo hubinta sharciga. La'aanta horumarinno dhismeed oo noocaas ah, waxaa jira khatar ah in kakanaanta ay sii korodho halkii ay ka fududaan lahayd.
Gabagabo
Fulinta cunaqabataynta caalamiga ah ee Nederland waxaa lagu gartaa heer sare oo kakanaanta hay'adaha iyo kala qaybsanaanta. In kasta oo hay'ado kala duwan oo takhasus leh ay mid kasta ka ciyaaraan door muhiim ah, haddana waxaa ka maqan qaab-dhismeed dhexe oo cad oo xaqiijiya isku-xirnaanta iyo guudmaridda.
Shirkadaha, tani waxay ka dhigan tahay in u hoggaansanaanta xeerarka cunaqabataynta ay la socoto hubanti-la'aan sharci iyo mid wax ku ool ah. Dowladda, caqabaddu waxay ku jirtaa abuurista nidaam cunaqabatayn oo wax ku ool ah, hufan oo isku xiran.
Casriyeynta la qorsheeyay ee Sanctiewet waxay bixinaysaa fursad aad u wanaagsan oo lagu xallin karo arrimahan xannibaadaha ah. Taas waxaa la tixgelinayaa in aan kaliya diiradda la saarin ballaarinta kormeerka iyo fulinta, balse gaar ahaan in la hagaajiyo isku-dubbaridka,astian sharciga, iyo helitaanka nidaamka.
Kaliya iyada oo loo marayo hab dhammaystiran ayaa lagu xaqiijin karaa in cunaqabatayntu ay dhab ahaantii gaaraan hadafkooda: ka qayb qaadashada wax ku oolka ah ee nabadda caalamiga ah, amniga iyo nidaamka sharciga.
