De opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) dateert uit de jaren 50, maar het kreeg pas rond 2023 wereldwijde bekendheid. Het onderwerp kunstmatige intelligentie is sindsdien een veelbesproken thema, vooral na de lancering van ChatGPT. Het platform werd onmiddellijk populair vanwege zijn mogelijkheden en werd een redder in nood en tijd voor personen in elke sector. Naast de capaciteiten van AI moet de kwaliteit van de antwoorden die AI geeft centraal staan, aangezien is gebleken dat de antwoorden af en toe foutief, misleidend en incorrect zijn.
De mogelijkheden en beloften van juridische AI
Veel particulieren die juridisch advies zoeken of zelfs advocaten zelf wenden zich tot AI, omdat het efficiëntie, nauwkeurigheid en verduidelijking biedt bij diverse taken en vragen. In sommige landen met minder toegankelijke juridische diensten, zoals de VS, bleek uit onderzoek van de American Bar Association in 2024 bijvoorbeeld dat de adoptie van AI in de rechtspraktijk bijna verdrievoudigd is, van 11% in 2023 naar 30% in 2024. Bovendien kan juridische AI ‘menselijke fouten’ vermijden en veel aandacht besteden aan elk detail, waar het menselijk oog en de aandacht kunnen falen. Wat productiviteit betreft, helpen AI-tools advocaten om tot enkele uren per week te besparen door hen te assisteren bij repetitieve taken en door particulieren in staat te stellen juridische AI te gebruiken voor kleine vragen in plaats van een advocaat te contacteren. Dit stelt mensen in staat om onmiddellijk en met slechts een paar klikken duidelijkheid te krijgen over hun vraag, in plaats van een advocaat te contacteren en een afspraak te maken. Bovendien is AI in staat om meerdere databases te analyseren, wat diepgaand onderzoek met goed inzicht in het probleem mogelijk maakt. Deze voordelen kunnen AI afschilderen als een perfecte vervanging voor advocaten, maar het feit dat AI gestructureerde, laag-risico taken aankan, betekent niet dat het de genuanceerde besluitvorming en het ethische oordeel van een menselijke advocaat kan vervangen. Deze twee aspecten tonen op zichzelf al aan waarom AI, ondanks veelbelovende voordelen, een fundamenteel gebrekkige juridische professional is.
De beperkingen van AI in juridisch begrip
Hoewel er meerdere voordelen zijn van AI voor het uitvoeren van juridische taken, kunnen de beperkingen zelfs groter zijn en gaan ze over problemen met juridische redenering, interpretaties, contextueel begrip en valse, misleidende informatie. In plaats van antwoorden te geven op basis van daadwerkelijke juridische kennis en begrip, genereren AI-systemen, met name grote taalmodellen zoals ChatGPT, de reactie op basis van patronen in trainingsdata en hebben ze vaak beperkte toegang tot online bronnen. Deze beperking heeft geleid tot gevallen waarin AI-tools juridische feiten, zaken en citaten verzonnen en wetten verkeerd interpreteerden, wat gevolgen had voor personen in het echte leven.
Het probleem van door AI gegenereerde valse of verzonnen informatie is bekend en is gedocumenteerd in verschillende juridische contexten. Een van de eerste gevallen waarin valse informatie door advocaten in de rechtbank werd gebruikt, haalde bijvoorbeeld wereldwijd het nieuws en trok veel aandacht. Er werd gemeld dat een Britse rechtbank een zaak behandelde waarin de rechtzoekende niet-bestaande vonnissen indiende, die later werden toegeschreven aan AI-genererende tools. Op een vergelijkbare manier heeft in Frankrijk een door AI aangedreven juridische tool de GDPR-regelgeving verkeerd voorgesteld door amendementen te verzinnen die nooit zijn aangenomen, wat de juridische procedures had kunnen misleiden als het niet op tijd was opgemerkt.
Deze gevallen zijn slechts enkele voorbeelden van vele, maar ze tonen aan dat menselijk toezicht cruciaal is in juridische processen. Het recht is dynamisch en heeft veel kleine aspecten die cruciaal zijn om rekening mee te houden, iets waartoe AI niet in staat is. Het is gebleken dat AI niet in staat is om juridische precedenten contextueel toe te passen of rekening te houden met individuele omstandigheden, en dat zijn cruciale vaardigheden in de rechtspraktijk. Bovendien bleek uit een studie van Stanford’s Institute for Human-Centered AI dat het hallucinatiepercentage bij juridische vragen aan AI-modellen zoals GPT-4 opliep tot 88%, wat wijst op een aanzienlijk risico bij het vertrouwen op AI voor complexe juridische taken.
Conclusie
Dit betekent dat zonder echt begrip, juridische verantwoordelijkheid, het vermogen om de wet dynamisch te interpreteren en morele en maatschappelijke implicaties af te wegen, AI-tools de complexe, interpretatieve en soms subjectieve aard van het recht niet aankunnen. Daarom kan AI worden gebruikt om advocaten met bestaande juridische kennis onder hun toezicht te assisteren of door particulieren die enige juridische hulp zoeken, maar die hulp moet niet worden vertrouwd en het is het beste voor personen die met juridische kwesties te maken hebben om een advocaat te contacteren.
