Pengenalan
Hubungan antara institusi kewangan dan pelanggan mereka semakin dicirikan oleh ketegangan antara kewajipan kawalan undang-undang dan hak asasi, khususnya larangan diskriminasi. Kajian terkini, yang ditugaskan oleh Kementerian Kewangan dan badan-badan lain, menunjukkan bahawa sebahagian besar penduduk Belanda mengalami diskriminasi dalam hubungan mereka dengan bank dan institusi pembayaran. Masalah ini bukan sahaja menyentuh kesaksamaan sosial, tetapi juga mempunyai implikasi undang-undang yang mendalam terhadap cara institusi kewangan membentuk kewajipan penjagaan (zorgplicht), kewajipan pematuhan (compliance), dan hubungan pelanggan mereka.
Rangka kerja undang-undang: pengawasan integriti berbanding bukan diskriminasi
Bank beroperasi dalam rangka kerja normatif yang kompleks di mana, di satu pihak, kewajipan ketat timbul daripada undang-undang untuk mencegah pengubahan wang haram dan pembiayaan keganasan, seperti Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) (Undang-undang Pencegahan Pengubahan Wang Haram dan Pembiayaan Keganasan), dan di pihak lain, hak asasi terpakai, termasuk larangan diskriminasi seperti yang termaktub dalam Perkara 1 Perlembagaan dan pelbagai perjanjian antarabangsa.
Kewajipan untuk melakukan usaha wajar pelanggan (Know Your Customer, KYC) dan pemantauan transaksi bermakna bank mengumpul data, menganalisis, dan membuat penilaian risiko. Walau bagaimanapun, amalan yang dikaji menunjukkan bahawa dalam sesetengah kes, bank melangkah lebih jauh daripada yang diperlukan secara ketat berdasarkan undang-undang dan peraturan. Selain itu, komunikasi mengenai sebab dan perkadaran maklumat yang diminta tidak sentiasa telus.
Ketegangan antara pengawasan integriti dan layanan saksama ini membentuk teras masalah undang-undang: bilakah pengawasan berasaskan risiko berubah menjadi diskriminasi tidak langsung atau bahkan langsung?
Diskriminasi yang dialami dan kelayakan undang-undang
Dapatan kajian menunjukkan bahawa kira-kira seorang daripada sepuluh penduduk Belanda mengalami diskriminasi dalam hubungan dengan institusi kewangan, di mana peratusan ini jauh lebih tinggi dalam kalangan individu yang mempunyai latar belakang migrasi bukan Barat. Diskriminasi yang dialami nyata dalam bentuk kawalan intensif, mengemukakan soalan yang berlebihan, dan menghalang akses kepada perkhidmatan kewangan.
Dari sudut undang-undang, adalah penting untuk membezakan antara perbezaan yang wajar secara objektif dan diskriminasi yang dilarang. Jika bank boleh membuktikan bahawa perbezaan tertentu adalah berdasarkan tujuan yang sah dan cara yang digunakan adalah sesuai dan perlu, maka ia boleh dianggap sebagai perbezaan yang boleh diterima. Walau bagaimanapun, apabila kawalan secara struktur menjadi lebih berat bagi kumpulan tertentu tanpa justifikasi objektif yang mencukupi, ini boleh membawa kepada pelanggaran larangan diskriminasi.
Penggunaan profil risiko berdasarkan kewarganegaraan, agama, atau ciri sosio-ekonomi khususnya menimbulkan persoalan mengenai diskriminasi tidak langsung. Hakikat bahawa pelanggan tidak memahami mengapa soalan tertentu diajukan juga menunjukkan kekurangan ketelusan, yang mungkin bertentangan dengan kewajipan penjagaan (zorgplicht) institusi kewangan.
Kelemahan struktur dalam dasar dan pengawasan
Kajian tambahan oleh pihak seperti Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) (Persatuan Bank Belanda) dan De Nederlandsche Bank (DNB) (Bank Pusat Belanda) menunjukkan bahawa bank sering tidak cukup sedar tentang risiko diskriminasi dan langkah struktur untuk mengurangkan risiko ini tidak wujud. Ini menunjukkan jurang dalam tadbir urus dalaman dan struktur pematuhan.
Perkara yang menarik ialah bank mencatatkan jumlah aduan yang agak rendah, sedangkan kajian luaran menunjukkan bahawa pengalaman diskriminasi memang berlaku. Ini menunjukkan halangan yang tinggi untuk mengemukakan aduan dan kemungkinan kekurangan prosedur aduan yang berkesan.
Dari perspektif pengawasan, timbul persoalan sejauh mana DNB dan pengawal selia lain memberi perhatian yang mencukupi kepada aspek hak asasi manusia dalam pengawasan kewangan. Secara tradisinya, penekanan diberikan kepada kestabilan dan integriti kewangan, tetapi perkembangan semasa memerlukan pendekatan yang lebih luas di mana bukan diskriminasi juga dimasukkan secara eksplisit.
Akibat praktikal bagi pelanggan dan impak sosial
Akibat pengecualian atau halangan perbankan adalah mendalam. Warganegara boleh dihadkan dalam fungsi harian mereka, contohnya kerana mereka tidak dapat membuka akaun bank, tidak dapat membuat pembayaran, atau tidak dapat memperoleh gadai janji. Ini secara langsung menjejaskan penyertaan ekonomi dan kedudukan sosial mereka.
Selain itu, komuniti tertentu, seperti institusi agama, menghadapi halangan dalam menerima sumbangan, sebahagiannya akibat kawalan yang dipertingkatkan dan tingkah laku mengelak risiko oleh bank. Ini boleh membawa kepada sekatan tidak langsung terhadap kebebasan berpersatuan dan beragama.
Peranan kerajaan dan tindak balas dasar
Menteri Kewangan telah melabelkan masalah ini secara eksplisit sebagai tidak boleh diterima dan menyeru bank untuk mengambil langkah. Penekanan diberikan kepada perkadaran dalam pengumpulan data, penambahbaikan komunikasi, dan peningkatan kesedaran dalam institusi kewangan.
Walaupun tindak balas dasar ini merupakan langkah penting, persoalannya tetap sama ada langkah sukarela daripada sektor tersebut mencukupi. Memandangkan keseriusan dan sifat struktur masalah ini, adalah wajar untuk mempertimbangkan pembangunan peraturan atau garis panduan tambahan yang secara eksplisit menetapkan piawaian mengenai bukan diskriminasi dalam perkhidmatan kewangan.
Kesimpulan
Masalah diskriminasi oleh bank dan institusi pembayaran merupakan isu undang-undang dan sosial yang mendesak yang menyentuh teras kedaulatan undang-undang. Amalan semasa menunjukkan bahawa keseimbangan antara pengawasan integriti dan hak asasi tidak dijamin dengan secukupnya.
Walaupun kewajipan undang-undang seperti Wwft memaksa bank melakukan kawalan intensif, ini tidak melepaskan mereka daripada kewajipan untuk mencegah diskriminasi dan bertindak secara telus. Dapatan kajian menunjukkan bahawa terdapat kelemahan struktur dalam dasar, kesedaran, dan pengawasan.
Untuk pendekatan yang berkesan, pendekatan bersepadu adalah perlu, di mana penggubal undang-undang, pengawal selia, dan sektor bekerjasama. Ini memerlukan bukan sahaja piawaian dan pengawasan yang lebih ketat, tetapi juga perubahan budaya dalam institusi kewangan, yang tertumpu kepada perkadaran, ketelusan, dan penghormatan terhadap hak asasi.
Tanpa langkah sedemikian, terdapat risiko bahawa sebahagian daripada penduduk akan dikecualikan secara struktur daripada perkhidmatan kewangan penting, yang bukan sahaja tidak dapat dipertahankan dari segi undang-undang, tetapi juga menjejaskan kepercayaan terhadap sistem kewangan dan masyarakat secara keseluruhannya.
