Η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης (AI) χρονολογείται από τη δεκαετία του '50, ωστόσο απέκτησε παγκόσμια αναγνώριση μόλις γύρω στο 2023. Από τότε, το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί ένα ευρέως συζητημένο ζήτημα, ιδίως μετά την κυκλοφορία του ChatGPT. Η πλατφόρμα έγινε αμέσως δημοφιλής λόγω των δυνατοτήτων της και λειτούργησε ως λύση ανάγκης και στον κατάλληλο χρόνο για άτομα σε κάθε κλάδο. Πέρα από τις δυνατότητες της AI, στο επίκεντρο πρέπει να βρίσκεται η ποιότητα των απαντήσεων που παρέχει, καθώς έχει αποδειχθεί ότι οι απαντήσεις είναι κατά καιρούς λανθασμένες, παραπλανητικές και ανακριβείς.
Οι δυνατότητες και οι υποσχέσεις της νομικής τεχνητής νοημοσύνης
Πολλοί ιδιώτες που αναζητούν νομικές συμβουλές, καθώς και οι ίδιοι οι δικηγόροι, στρέφονται προς την τεχνητή νοημοσύνη (AI), καθώς προσφέρει αποτελεσματικότητα, ακρίβεια και διευκρινίσεις σε διάφορα καθήκοντα και ερωτήματα. Σε ορισμένες χώρες με λιγότερο προσβάσιμες νομικές υπηρεσίες, όπως οι ΗΠΑ, έρευνα του American Bar Association το 2024 έδειξε, για παράδειγμα, ότι η υιοθέτηση της AI στη νομική πρακτική σχεδόν τριπλασιάστηκε, από 11% το 2023 σε 30% το 2024. Επιπλέον, η νομική AI μπορεί να αποφεύγει τα «ανθρώπινα λάθη» και να δίνει μεγάλη προσοχή σε κάθε λεπτομέρεια, εκεί όπου το ανθρώπινο μάτι και η προσοχή μπορεί να αποτύχουν. Όσον αφορά την παραγωγικότητα, τα εργαλεία AI βοηθούν τους δικηγόρους να εξοικονομούν έως και αρκετές ώρες την εβδομάδα, συνδράμοντάς τους σε επαναλαμβανόμενες εργασίες και επιτρέποντας στους ιδιώτες να χρησιμοποιούν τη νομική AI για μικρά ερωτήματα αντί να επικοινωνούν με έναν δικηγόρο. Αυτό επιτρέπει στους ανθρώπους να λαμβάνουν άμεσα σαφήνεια σχετικά με το ερώτημά τους με λίγα μόνο κλικ, αντί να επικοινωνούν με έναν δικηγόρο και να κλείνουν ραντεβού. Επιπλέον, η AI μπορεί να αναλύει πολλαπλές βάσεις δεδομένων, γεγονός που καθιστά δυνατή τη σε βάθος έρευνα με ουσιαστική κατανόηση του προβλήματος. Αυτά τα πλεονεκτήματα μπορούν να παρουσιάσουν την AI ως έναν τέλειο αντικαταστάτη για τους δικηγόρους, αλλά το γεγονός ότι η AI μπορεί να εκτελεί δομημένες εργασίες χαμηλού κινδύνου δεν σημαίνει ότι μπορεί να αντικαταστήσει τη λεπτομερή λήψη αποφάσεων και την ηθική κρίση ενός ανθρώπου δικηγόρου. Αυτές οι δύο πτυχές από μόνες τους δείχνουν γιατί, παρά τα πολλά υποσχόμενα πλεονεκτήματά της, η AI αποτελεί έναν θεμελιωδώς ανεπαρκή νομικό επαγγελματία.
Οι περιορισμοί της AI στη νομική κατανόηση
Παρόλο που υπάρχουν πολλαπλά οφέλη από τη χρήση της AI για την εκτέλεση νομικών καθηκόντων, οι περιορισμοί μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτεροι και αφορούν προβλήματα με τη νομική συλλογιστική, τις ερμηνείες, την κατανόηση του πλαισίου και τις ψευδείς, παραπλανητικές πληροφορίες. Αντί να παρέχουν απαντήσεις βασισμένες σε πραγματική νομική γνώση και κατανόηση, τα συστήματα AI, ιδίως τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα όπως το ChatGPT, παράγουν την απάντηση με βάση πρότυπα στα δεδομένα εκπαίδευσης και συχνά έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε διαδικτυακές πηγές. Αυτός ο περιορισμός έχει οδηγήσει σε περιπτώσεις όπου εργαλεία AI επινόησαν νομικά πραγματικά περιστατικά, υποθέσεις και παραθέσεις και ερμήνευσαν εσφαλμένα νόμους, με συνέπειες για πραγματικά πρόσωπα.
Το πρόβλημα των ψευδών ή επινοημένων πληροφοριών που παράγονται από την AI είναι γνωστό και έχει τεκμηριωθεί σε διάφορα νομικά πλαίσια. Μία από τις πρώτες περιπτώσεις όπου χρησιμοποιήθηκαν ψευδείς πληροφορίες από δικηγόρους στο δικαστήριο, για παράδειγμα, έκανε τον γύρο του κόσμου και τράβηξε μεγάλη προσοχή. Αναφέρθηκε ότι ένα βρετανικό δικαστήριο εξέτασε μια υπόθεση στην οποία ο διάδικος υπέβαλε ανύπαρκτες δικαστικές αποφάσεις, οι οποίες αργότερα αποδόθηκαν σε εργαλεία παραγωγής AI. Με παρόμοιο τρόπο, στη Γαλλία, ένα νομικό εργαλείο βασισμένο στην AI παρουσίασε εσφαλμένα τους κανονισμούς GDPR επινοώντας τροπολογίες που δεν εγκρίθηκαν ποτέ, γεγονός που θα μπορούσε να παραπλανήσει τις νομικές διαδικασίες εάν δεν είχε εντοπιστεί εγκαίρως.
Αυτές οι περιπτώσεις αποτελούν μόνο μερικά παραδείγματα από τα πολλά, αλλά δείχνουν ότι η ανθρώπινη εποπτεία είναι κρίσιμη στις νομικές διαδικασίες. Το δίκαιο είναι δυναμικό και περιλαμβάνει πολλές μικρές πτυχές που είναι κρίσιμο να λαμβάνονται υπόψη, κάτι που η AI δεν μπορεί να κάνει. Έχει αποδειχθεί ότι η AI δεν είναι σε θέση να εφαρμόσει νομικά προηγούμενα με συμφραζόμενα ή να λάβει υπόψη μεμονωμένες περιστάσεις και ότι αυτές αποτελούν κρίσιμες ικανότητες στη νομική πρακτική. Επιπλέον, μελέτη του Stanford’s Institute for Human-Centered AI έδειξε ότι το ποσοστό «hallucinations» στα νομικά ερωτήματα που υποβάλλονται σε μοντέλα AI όπως το GPT-4 αυξήθηκε έως το 88%, γεγονός που υποδεικνύει σημαντικό κίνδυνο από την εμπιστοσύνη στην AI για σύνθετες νομικές εργασίες.
Συμπέρασμα
Αυτό σημαίνει ότι χωρίς πραγματική κατανόηση, νομική ευθύνη, ικανότητα δυναμικής ερμηνείας του νόμου και στάθμισης των ηθικών και κοινωνικών συνεπειών, τα εργαλεία AI δεν μπορούν να χειριστούν τη σύνθετη, ερμηνευτική και ενίοτε υποκειμενική φύση του δικαίου. Επομένως, η AI μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να συνδράμει δικηγόρους με υφιστάμενη νομική γνώση υπό την εποπτεία τους ή ιδιώτες που αναζητούν κάποια νομική βοήθεια, ωστόσο η βοήθεια αυτή δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη και είναι προτιμότερο για τα πρόσωπα που αντιμετωπίζουν νομικά ζητήματα να επικοινωνούν με δικηγόρο.
