Inleiding
Mag een land jouw aanvraag voor tijdelijke bescherming afwijzen omdat je al eerder een aanvraag in een ander Europees land hebt gedaan? Het hoogste Europese gerechtshof (het Hof van Justitie van de EU) heeft daar op 27 februari 2025 een belangrijk antwoord op gegeven in een zaak van een Oekraïense vrouw die eerst een aanvraag in Duitsland had gedaan en daarna in Tsjechië. In dit artikel leggen we uit wat het Hof precies heeft gezegd en wat dit betekent voor mensen uit Oekraïne die in verschillende landen bescherming aanvragen.
Wat was het probleem?
Een vrouw uit Oekraïne had op 19 juli 2022 in Duitsland gevraagd om tijdelijke bescherming. Daarna vroeg ze op 20 september 2022 ook tijdelijke bescherming aan in Tsjechië. De Tsjechische overheid wilde haar aanvraag niet behandelen, omdat ze al in Duitsland bescherming had aangevraagd.
Een rechter in Tsjechië vroeg daarom aan het Europese Hof of een land de aanvraag mag weigeren alleen omdat de persoon eerder al in een ander land een aanvraag heeft gedaan (zelfs als die aanvraag nog niet is goedgekeurd).
Wat heeft het Europese Hof gezegd?
Het Hof heeft twee belangrijke dingen duidelijk gemaakt:
- Een land mag een aanvraag niet zomaar weigeren als je in een ander land al een aanvraag hebt gedaan, maar nog geen beslissing hebt gekregen.
Dus: als je nog geen verblijfsvergunning hebt gekregen in dat andere land, dan moet het nieuwe land je aanvraag gewoon behandelen. - Als je aanvraag wordt afgewezen, moet je daartegen in beroep kunnen gaan.
Je moet dus de mogelijkheid hebben om naar de rechter te stappen als je het niet eens bent met de beslissing.
Wat zegt het Hof níet?
Het Hof heeft geen uitspraak gedaan over de situatie waarin je in een ander land al wél tijdelijke bescherming hebt gekregen (dus al een verblijfsdocument hebt). Dat is een ander geval. In theorie mag een land dan zeggen: “Je hebt al bescherming, dus wij behandelen jouw aanvraag niet.” Daarover heeft het Hof nog geen oordeel gegeven.
Wat betekent dit voor Nederland?
In Nederland geldt:
- Als jeal een verblijfsvergunning voor tijdelijke bescherming hebt in een ander EU-land, kan Nederland je aanvraag weigeren.
- Maar: de EU-landen hebben afgesproken dat ze in deze Oekraïne-crisis geen gebruik maken van de regel om mensen terug te sturen naar het eerste land.
- In de praktijk zegt Nederland dan: “Wij geven jou tijdelijke bescherming hier.” Het eerste land (bijvoorbeeld Polen of Duitsland) moet dan de eerder verleende bescherming stoppen.
Wat betekent dit voor jou?
- Heb je al een aanvraag gedaan in een ander EU-land, maar heb je daar nog geen papieren gekregen? Dan mag Nederland je aanvraagniet zomaar weigeren.
- Heb je al tijdelijke bescherming gekregen in een ander land? Dankan Nederland je aanvraag weigeren, maar op dit moment gebeurt dat meestal niet.
- Als je aanvraag wordt afgewezen, heb je altijd recht om naar de rechter te gaan.
Tot slot
Dit besluit van het Europese Hof is goed nieuws voor mensen die om verschillende redenen in meerdere landen tijdelijke bescherming aanvragen. De landen mogen zulke aanvragen niet automatisch afwijzen. Het geeft jou als asielzoeker of ontheemde uit Oekraïne meer bescherming en duidelijkheid.
Bron:
https://www.clingendael.org/sites/default/files/2024-10/DG-OEK_3.0.pdf
