Op 5 juni 2025 heeft de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een bericht gepubliceerd waarin wordt meegedeeld dat Nederland de opschorting van uitzetting en ondersteuning voor derdelanders die voorheen een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne hadden, officieel beëindigt. Derdelanders met een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne zijn personen zonder de Oekraïense nationaliteit die op basis van een geldige tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne woonden voor het begin van de oorlog en gedwongen waren het land te verlaten, onder meer naar Nederland, als gevolg van het militaire conflict. De opschortingsmaatregel, ingevoerd door de regering in april 2023, stelde deze personen in staat tijdelijk in Nederland te verblijven en gaf hun toegang tot huisvesting, gemeentelijke ondersteuning en het recht op werk totdat hun juridische status was opgehelderd.
Juridische grondslag
De opschortingsmaatregel werd ingevoerd vanwege de onduidelijkheid over de vraag of niet-Oekraïense burgers die voor het conflict in het land verbleven, aanspraak konden maken op bescherming onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming van de Europese Unie. In december 2024 oordeelde het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) dat dergelijke personen kunnen worden uitgesloten van het toepassingsgebied van de tijdelijke bescherming. In april 2025 heeft de Raad van State dit oordeel bevestigd, waarna de regering besloot de opschortingsmaatregel te beëindigen.
Wat gebeurt er na 4 september 2025
De verdere ontwikkelingen hangen af van de individuele rechtspositie van elke persoon. Voor degenen die geen beroep hebben aangetekend tegen de beëindiging van hun tijdelijke bescherming of geen andere verblijfsvergunning hebben aangevraagd, heeft de regering een vertrektermijn vastgesteld van vier weken na 4 september. Tot die tijd mogen zij in hun opvanglocatie blijven, maar hun recht op werk komt te vervallen.
Personen die een asielverzoek hebben ingediend of van wie de procedure nog loopt, mogen in het land blijven totdat een definitieve beslissing is genomen. Asielzoekers zullen blijvend hulp en huisvesting ontvangen van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Personen die een aanvraag hebben ingediend voor een ander type verblijfsvergunning — bijvoorbeeld voor werk, studie of gezinshereniging — mogen ook legaal in Nederland blijven, maar zij zullen tijdens de behandeling van hun aanvraag zelf in hun levensonderhoud moeten voorzien.
Volgende stappen en kennisgeving door de overheid
In juli 2025 zal de IND beginnen met het versturen van brieven aan de personen die door deze maatregel worden geraakt. In de brieven zal worden aangegeven welke stappen ondernomen moeten worden. Als een persoon niet reageert of geen beroep instelt bij de rechtbank, zal hij of zij mogelijk Nederland moeten verlaten. Verwacht wordt dat de maatregel ongeveer 2700 personen zal treffen, van wie de meesten na het begin van de oorlog in Oekraïne in 2022 naar Nederland zijn gekomen.
Conclusie
Nu de juridische situatie definitief is opgehelderd door zowel de Europese Unie als de Nederlandse rechtbanken, gaat de Nederlandse regering over tot de beëindiging van de opschortingsmaatregel. Voor de betrokken personen is het van belang niet uit te stellen met handelen: dit kan het indienen van een beroep zijn, het aanvragen van een nieuwe verblijfsvergunning of de voorbereiding op een vrijwillig vertrek. De manier waarop iemand nu handelt, kan een beslissende invloed hebben op zijn of haar toekomst — of dat nu in Nederland is of in een ander land.
