Punapa panjenengan nembe tumbas mobil, pesen laptop, utawi sadean pit bekas – meh sedaya tiyang nindakaken perjanjian sadean saben dinten. Nanging kados pundi menawi produkipun risak, bakulipun mboten kersa makarya sesarengan, utawi panjenengan telat ngaturaken keluhan? Aturan wonten ing Burgerlijk Wetboek asring mboten kados ingkang katingalipun.
Wonten ing artikel menika, kula badhe njlentrehaken kanthi basa ingkang gampil dipunmangertosi babagan punapa ingkang dipunaturaken dening ukum babagan sadean, sadean konsumen, non-konformitas, lan kewajiban ngaturaken keluhan, kanthi tuladha saking kasus ukum ingkang nembe kemawon kadadosan.
Punapa sejatosipun perjanjian sadean menika?
Perjanjian sadean kadadosan nalika salah satunggaling pihak janji badhe maringi barang – tuladhanipun produk – lan pihak sanesipun janji badhe mbayar arta kagem barang menika. Menika katingalipun gampil, nanging wonten kathah aturan ingkang kedah dipungatosaken.
Hukum (pasal 7:1 BW) ngaturaken bilih menika babagan “perjanjian ingkang salah satunggaling pihak ngiket dhiri kagem maringi barang lan pihak sanesipun kagem mbayar reginipun ngginakaken arta”.
“Barang” menika saged awujud mobil, griya, asu, utawi malah piranti lunak standar.
Penting: sanadyan panjenengan ijol-ijolan barang utawi tumbas lumantar toko daring, menika tetep kalebet wonten ing hukum sadean.
Punapa ingkang mbedakaken sadean konsumen?
Wonten ing sadean konsumen, tiyang pribadi (konsumen) tumbas barang saking bakul profesional (kados toko utawi toko daring).
Amargi konsumen limrahipun gadhah kawruh lan kakuwatan ingkang langkung sekedhik tinimbang bakul, ukum paring pangayoman langkung.
Tuladha pangayoman menika:
- Bakul kedah ngirimaken barang kados ingkang sampun dipunsepakati: produk kedah saged dipunginakaken kanthi sae lan jumbuh kaliyan pangajeng-ajeng.
- Sanadyan bakul mboten mangertosi bilih wonten risak, piyambakipun limrahipun tetep gadhah tanggel jawab.
- Menawi wonten cacad ingkang katingal ing salebetipun setunggal taun sasampunipun dipun-serahaken, dipun-anggep bilih cacad wau sampun wonten wiwit saking purwanipun. Panyadé kedah mbuktekaken bilih kawontenanipun boten makaten.
Tuladha:
Panjenengan mundhut pit listrik énggal. Sasampunipun wolung wulan, mesinipun wiwit mboten lancar. Panyadé ngendika bilih punika "keausan biasa", nanging amargi kadadosanipun ing salebetipun setunggal taun sasampunipun dipun-tumbas, panyadé kedah mbuktekaken bilih punika sanès kaluputanipun.
Non-konformitas: menawi barang boten jumbuh kaliyan prajanjian
Inti saking prajanjian sadean inggih punika barang ingkang dipun-serahaken kedah "jumbuh kaliyan prajanjian" (artikel 7:17 BW). Punika ingkang dipun-wastani konformitas.
Barang dipun-wastani non-konform menawi:
- barang boten saged dipunginakaken kados ingkang dipunjanjikaken;
- barang boten gadhah sipat-sipat ingkang saged dipun-ajeng-ajeng déning panumbas;
- utawi barang boten cocog kanggé panggunaan limrah.
Tuladha saking praktik:
- Mesin cuci énggal ingkang boten saged muter.
- Mobil bekas ingkang angka kilometeripun sampun dipun-wangsulaken (dipun-apusi).
- Laptop ingkang dumadakan pejah piyambak sasampunipun kalih minggu.
Ing sedaya kadadosan wau, panyadé wajib ngrampungaken masalahipun – limrahipun kanthi ndandosi utawi nggantos barangipun. Namung menawi cara wau boten saged utawi mbetahaken wekdal ingkang dangu, panjenengan dipun-parengaken mbatalaken sadean (ontbinding) utawi nyuwun arta panjenengan dipun-wangsulaken sapérangan.
Kewajiban komplain: komplain ing wekdal ingkang pas punika wigati sanget
Undhang-undhang punika kenceng: sinten kemawon ingkang telat komplain, badhé kicalan hakipun. Punika kaserat ing artikel 7:23 BW.
Nanging punapa tegesipun "wekdal ingkang pas"?
Hoge Raad sampun netepaken bilih panumbas kedah komplain ing salebetipun "wekdal ingkang cekap" sasampunipun mangertosi cacadipun. Kanggé konsumen wonten paugeran tetep: kalih wulan punika tansah dipun-anggep wekdal ingkang pas.
Tuladha:
Panjenengan mundhut smartphone kanthi online. Sasampunipun gangsal minggu, panjenengan mangertosi bilih batrainipun boten saged dipun-isi. Menawi panjenengan ngirim layang elektronik (email) dhateng panyadé ing salebetipun kalih wulan sasampunipun kadadosan wau, panjenengan taksih wonten ing wekdal ingkang pas. Menawi panjenengan ngentosi ngantos nem wulan, panyadé saged ngendika bilih panjenengan telat – lan sedaya hak panjenengan badhé ical.
Punika boten namung nggondheli, nanging fatal: telat komplain tegesipun panjenengan boten saged nyuwun ndandosi, boten saged nyuwun arta wangsul, lan malah boten saged nyuwun gantos rugi (HR 17 November 2017, MBS/Prowi).
Ndandosi, nggantos, utawi arta wangsul: punapa ingkang saged panjenengan suwun?
Ing babagan non-konformitas, panumbas gadhah macem-macem pilihan:
- Ndandosi utawi nggantos – panyadé dipun-paringi kalodhangan rumiyin kanggé ngrampungaken masalahipun.
- Mbatalaken (ontbinding) – menawi ndandosi boten saged utawi boten wonten gunanipun, panjenengan dipun-parengaken mbatalaken pembelianipun.
- Ngirangi regi utawi gantos rugi – menawi barangipun taksih saged dipun-ginakaken sapérangan, utawi menawi panjenengan sampun ngetokaken wragad.
Ing sadean kanggé konsumen, urut-urutan punika wajib: ndandosi utawi nggantos rumiyin, nembé sasampunipun saged mbatalaken.
Produk digital lan paugeran énggal
Sampun kathah produk ingkang nggadhahi piranti lunak (software): saking kulkas pinter ngantos mobil ingkang nggadhahi aplikasi internal. Undhang-undhang sampun dipun-gantos kangge nyelarasaken bab punika.
Barang ingkang nggadhahi unsur digital sapunika kalebet ing salebetipun aturan sadean konsumen (artikel 7:5 lid 1 BW), nanging layanan digital murni – kados Netflix utawi unduhan e-book – nggadhahi aturanipun piyambak.
Praktik pengadilan, kados putusan pengadilan Eropa Dieselgate (HvJ EU 14 juli 2022), nedahaken bilih masalah piranti lunak ugi saged njalari boten cocogipun barang kaliyan janji (non-conformiteit).
Kenging punapa bab punika wigatos
Prajanjian sadean katingalipun gampil, nanging kathah bab ingkang saged njalari masalah. Konsumen nggadhahi hak ingkang langkung kathah tinimbang ingkang dipunkinten – nanging hak punika namung saged dipunginakaken menawi piyambakipun tumindak kanthi trep lan wekdalipun pas.
Panyade ugi nggadhahi hak kangge pikantuk kepastian: piyambakipun boten kedah ngadhepi keluhan lami sasampunipun pinten-pinten taun.
Dados, ingkang wigatos inggih punika njagi kaseimbangan antawisipun pangayoman lan kepastian hukum.
Ringkesan
- Prajanjian sadean punika langkung saking namung jabat tangan: punika minangka kesepakatan ingkang mengikat kanthi hukum.
- Konsumen pikantuk pangayoman tambahan.
- Produk kedah nindakaken punapa ingkang sampun dipun-janjikaken – menawi boten, punika dipun-wastani non-conform.
- Nyuwun pirsa utawi komplain kanthi wekdal ingkang cocog (ing salebetipun kalih wulan) menawi wonten bab ingkang boten leres.
- Kaping pisan inggih punika perbaikan utawi panggantos, sasampunipun nembe arta saged dipunwangsulaken.
- Produk digital langkung asring tundhuk dhateng aturan ingkang sami kaliyan barang fisik.
Sumber lan putusan pengadilan:
- HR 27 april 2001, Oerlemans/Driessen (ECLI:NL:HR:2001:AB1338)
- HR 17 november 2017, MBS/Prowi (ECLI:NL:HR:2017:2902)
- HvJ EU 4 juni 2015, Faber (ECLI:EU:C:2015:357)
- HvJ EU 14 juli 2022, Dieselgate (ECLI:EU:C:2022:572)
- Dhawuh (EU) 2019/771 babagan sadean barang
- Boek 7 BW, Bab 1 – Sadean lan sadean konsumen
