Juridyske regeling nei de beëiniging fan tydlike beskerming foar treddelanners út Oekraïne

Analyse fan de brief fan 3 juny 2025 en de jurisprinsje

Gearfetting

Op basis fan in arrest fan it Hof fan Justysje fan de Jeropeeske Uny (HvJ-EU) en in dêropfolgjende útspraak fan de Ofdieling bestjoersrjochtspraak fan de Ried fan Steat fan 23 april 2025, hat de steatssekretaris fan Justysje en Feiligens fan Nederlân op 3 juny 2025 in taljochtsjende brief nei de Twadde Keamer stjoerd oer it takomstige belied ten opsichte fan treddelanners dy't foarhinne legaal yn Oekraïne ferbleaune. Dit artikel besprekt de juridyske en bestjoerlike gefolgen fan de beëiniging fan de tydlike beskerming (RTB) per 4 maart 2024 en de ymplemintaasje fan in fazearre weromkearbelied fan 4 septimber 2025 ôf.

Ynlieding

De tydlike beskerming dy't Nederlân sûnt 2022 oan Oekraynske flechtlingen bea, waard ek útwreide ta in groep tredlanners dy't foar de oarloch yn Oekraïne ferbleaunen op basis fan in tydlike ferbliuwsfergunning. Dizze ynterpretaasje fan de bepalings fan Rjochtline 2001/55/EG hat laat ta juridyske skeeltsjes, benammen oer de fraach oft dizze groep persoanen ûnder de beskerming fan de rjochtline falle soe.

De juridyske status fan de saneamde “derdelanners” – bûtenlânske boargers dy't yn Oekraïne wennen mar gjin Oekraynsk steatsboargerskip hawwe – waard it ûnderwerp fan in rjochtlike proseduere, dy't resultearre yn definityf ynterpretaasjes op sawol EU- as nasjonaal nivo.

Juridyske grûnslach

Yn it arrest yn saak C-392/22 (X tsjin Nederlân), útsprutsen op 1 febrewaris 2024, befêstige it HvJ-EU dat de beëiniging fan tydlike beskerming mooglik is, mits de proseduerele waarborgen yn acht nommen wurde. Benammen waard oanjûn dat it nimmen fan in weromkearbeslút pas tastien is nei de formele beëiniging fan de tydlike beskerming.

Op 23 april 2025 befêstige de Ried fan State de posysje fan it HvJ-EU: de beëiniging fan de beskerming per 4 maart 2024 wie tastien, mar de weromkearbesluten fan de IND dy't foar dy datum nommen wiene, binne foarbarich en moatte ynlutsen wurde en opnij útjûn wurde mei ynachtnimming fan alle wetlike prosedueres.

Beliedsgefolgen per 3 juny 2025

Yn de brief fan 3 juny 2025 (ref. 6413309) kundige de steatssekretaris oan dat de maatregel om de útfiering fan weromkearbesluten “op te skorsen” per 4 septimber 2025 wurdt beëinige. Dit beslút wurdt rjochtfeardige troch de needsaak fan rjochtswissichheid en it bieden fan tiid foar bestjoerlike tarieding troch de IND, gemeenten en oare ynstânsjes.

Ofhinklik fan de juridyske posysje fan de spesifike persoan, is in ûnderferdieling fan treddelanners yn trije haadkategoryen foarsjoen:

Persoanen sûnder iepensteande rjochtsmiddels

Foar harren binne de earder útjûn weromkomstbesluten fan krêft wurden. Der wurde gjin nije besluten nommen. Sokke persoanen sille skriftlik op de hichte brocht wurde fan de beëiniging fan de “opskoarsing” en binne ferplichte it lân binnen fjouwer wiken nei 4 septimber 2025 te ferlitten. Fan dat momint ôf ferfalt it rjocht op wurk, mar it rjocht op opfang bliuwt behâlden oant de ein fan de termyn foar frijwillich fertrek.

Persoanen mei yntsjinne beropsaken

Foar dizze groep sil de IND nije weromkomstbesluten nimme dy't foldogge oan de easken dy't fuortkomme út de útspraak fan it HvJ-EU. Salang't sokke besluten noch net fan krêft binne, bliuwe de rjochten op ferbliuw en, yn in tal gefallen, op wurk behâlden. Dit betsjut dat nei 4 septimber 2025 guon fan dizze persoanen yn de opfangsintra bliuwe kinne as de proseduere noch rint.

Persoanen mei yntsjinne asyloanfragen of oanfragen foar in VVR

Dizze persoanen hawwe it rjocht om op it grûngebiet fan Nederlân te bliuwen oant in beslút op harren oanfraach nommen is. Asylsikers kinne gebrûk meitsje fan de opfang fia it COA. Dejingen dy't oanfraach(en) yntsjinne hawwe op oare grûnen (bygelyks gesinsferiening, stúdzje), sille nei it ferlies fan it rjocht op RooO sels foarsjen moatte yn harren húsfesting en libbensûnderhâld.

Juridyske en sosjale beoardieling

De troch de regearing foarstelde regeling stribbet dernei om rjochtswissichheid te kombinearjen mei bestjoerlike útfierberheid en is yn oerienstimming mei sawol de formele easken dy't troch it HvJ-EU steld binne, as de nasjonale rjochtspraak. Tagelyk ûntstiet de needsaak fan rjochtsbeskerming foar de meast kwetsbere kategoryen migranten, benammen persoanen sûnder in foldwaande nivo fan yntegraasje of middels fan bestean.

Ferwachte wurdt dat advokaten op it mêd fan migraasjerjocht in kaairol spylje sille yn de begelieding fan dizze kategory kliïnten, ûnder mear op it mêd fan tiidge yntsjinjen fan oanfragen, it inisjearjen fan nije prosedueres en it tafersjoch op de neilibbing fan terminen en proseduerele rjochten.

Konklúzje

Mei it ein fan de “opskoarsing” en de hervatting fan de weromkearprosedueres fan 4 septimber 2025 ôf, einiget in bysûndere perioade fan rjochtsûnwissichheid foar treddelanners. Hoewol't it juridysk kader yntusken fêststeld is troch de útspraken fan de heechste rjochtbanken, sil de útfiering yn de praktyk ôfhingje fan de kwaliteit fan de bestjoerlike besluten en de beskikberheid fan kwalifisearre juridyske bystân.

Boarnen: