ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ (AI) ਦਾ ਉਭਾਰ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਲਗਭਗ 2023 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਚਰਚਿਤ ਰਹਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ChatGPT ਦੇ ਲਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਮਦਦਗਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਧਨ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। AI ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, AI ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਵਾਬਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਜਵਾਬ ਗਲਤ, ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਅਤੇ ਅਣਸਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਨੂੰਨੀ AI ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਾਅਦੇ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਕੀਲ ਖੁਦ ਵੀ AI ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ, ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਅਮਰੀਕਨ ਬਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ 2024 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ AI ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਦਰ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—2023 ਦੇ 11% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2024 ਵਿੱਚ 30% ਤੱਕ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਨੂੰਨੀ AI ‘ਮਨੁੱਖੀ ਗਲਤੀਆਂ’ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਰਵੇ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਈ ਵਾਰ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, AI ਟੂਲ ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਛੋਟੇ ਸਵਾਲਾਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ AI ਵਰਤਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲ ਬਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਕਲਿੱਕਾਂ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ—ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, AI ਕਈ ਡੇਟਾਬੇਸਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਖੋਜ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਭ AI ਨੂੰ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਤੱਥ ਕਿ AI ਢਾਂਚਾਗਤ, ਘੱਟ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਵਕੀਲ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਫੈਸਲਾ-ਲੈਣ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਬਦਲ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ AI, ਬੇਸ਼ਕ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੱਕ ਮੁਢਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਕਸ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ AI ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ AI ਦੇ ਕਈ ਫਾਇਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰਕ, ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ, ਸੰਦਰਭੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਗਲਤ, ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਅਸਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, AI ਸਿਸਟਮ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ChatGPT ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਡਲ, ਸਿਖਲਾਈ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਔਨਲਾਈਨ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਪਹੁੰਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ AI ਟੂਲਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੱਥਾਂ, ਕੇਸਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ 'ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲੇ।
AI ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਲਤ ਜਾਂ ਘੜੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਬੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਰਤਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ, ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਮਲਾ ਸੁਣਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ ਨੇ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਫੈਸਲੇ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ AI-ਜਨਰੇਟਿੰਗ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ AI-ਚਾਲਿਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਦ ਨੇ GDPR ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਐਸੇ ਸੋਧ-ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਘੜ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਕਦੇ ਅਪਣਾਏ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸਨ; ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਇਹ ਮਾਮਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਜਵਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਪਹਿਲੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਅਤਿ-ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ—ਇਹ ਕੰਮ AI ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ AI ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਜ਼ੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਦਰਭ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰਪੂਰਨ (ਕ੍ਰੂਸ਼ਲ) ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, Stanford’s Institute for Human-Centered AI ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ GPT-4 ਵਰਗੇ AI ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵੇਲੇ ਭਰਮ (hallucination) ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 88% ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ, ਜੋ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ AI ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਸਮਝ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, AI ਟੂਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ, AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਕੀਲਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਦਦ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮਦਦ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਸਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
